بررسي چرخه اووژنز در چند گونه از مارمولك هاي ايران

با توجه به انتشار گسترده ي مارمولك ها در ايران تا كنون مطالعه ي زيادي روي توليدمثل و بخصوص چرخه ي اووژنز آنها صورت نگرفته است. اين تحقيق، بررسي و مروري بر چرخه ي اووژنز در چند گونه از خانواده هاي مختلف مارمولك در ايران است كه شامل Cyrtopodion caspium از خانواده ي Gekkonidae، Trapelus agilis، Laudakia caucasia، Laudakia nupta و Phrynocephalus scutellatus از خانواده ي Agamidae، چند گونه از جنس Eremias، همچنين Mesalina watsonana و Iranolacerta brandtii از خانواده ي Lacertidae و Trachylepis aurata از خانواده ي Scincidae مي باشند. قطر تخمدان، قطر فوليكول ها، قطر لايه ي فوليكولي، قطر تخم اويداكتي، زمان مشاهده ي فوليكول هاي رسيده و تخم اويداكتي و انديكس گنادي در آنها مورد مقايسه قرار گرفت. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد تمام گونه ها بجز Trachylepis aurata كه زنده زا مي باشد تخم گذار هستند. ماده ها از اوايل فروردين ظاهر مي شوند. تمام فعاليت هاي توليدمثلي شامل اووژنز، ويتلوژنز و تخم گذاري را در بهار و تابستان انجام مي دهند. با سرد شدن هوا در اوايل آبان براي خواب زمستاني مخفي مي شوند. اين مطالعه نشان داد چرخه ي اووژنز مارمولك هاي ايران مانند ساير نواحي معتدله از نوع پيوسته (associate) مي باشد و آب و هواي زيستگاه تاثير بسزايي روي طول دوره ي توليدمثلي آنها دارد.