بررسي كارايي آمارهاي فضايي در تحليل تراكم شهري

A Survey on Using Spatial Statistics in the Analysis of Urban Density

تحليل تراكم شهري، راهي مفيد براي مطالعه و شناخت نظام توزيع جمعيت و فعاليت است. براي جمعيت ساكن در شهر، تامين خدمات زيربنايي در صورتي از نظر اقتصادي داراي توجيه كافي و كارايي لازم خواهد بود كه آستانه تراكم شهري شناسايي شود. از طرفي ديگر، برنامه‌ريزان شهري مي‌توانند با بررسي بازتاب‌هاي ناشي از سناريوهاي مختلف توسعه، ساختار تراكم شهر را به‌گونه‌اي رقم بزنند كه تاثيرات منفي توسعه به حداقل برسد. اين موضوع، به‌خصوص در كلان‌شهرهاي كشور ما كه رشد شتابان و عمدتاً بدون برنامه دارند اهميت بيشتري مي‌يابد. در اين مقاله سعي شده است تا رابطه ميان تراكم شهري و برخي از متغيرهاي اجتماعي ـ اقتصادي شهر با استفاده از رويكرد آمارهاي فضايي در منطقه 7 كلان‌شهر تهران مورد ارزيابي قرار گيرد. براي اين منظور ميزان تراكم جمعيتي و تراكم ساختماني در محدوده ذكر شده به كمك برخي از متغيرها ـ مانند قيمت زمين، سطح سواد، مهاجرت يا بومي بودن، و اشتغال ـ در سطح محلي، و در سطح 1200 بلوك شهري با استفاده از دو روش كلاسيك و آمارهاي فضايي مورد بررسي قرار گرفته است. به‌منظور پي بردن به دقت روش به كار گرفته شده، خروجيِ آن با خروجي به‌دست آمده از روش كلاسيك به صورت عددي و تصويري مورد مقايسه قرار گرفته است. نتيجه اين مقايسه، برتري روش‌ آمارهاي فضايي را در مقايسه با روش كلاسيك در تحليل تراكم شهري نشان مي‌دهد.