خروج رياحين (نقدي بر ضبط و شرح يك بيت از حافظ)

"Khorouje Riyahin" A Critique of an Account of a Couplet of Hafiz

شد از خروج رياحين چو آسمان روشنزمين به اختر ميمون و طالع مسعود بجز چاپ‏هاي خلخالي، پژمان، و قزويني - غني، تقريبا همه چاپ‏هاي ديگر ديوان حافظ، در بيت بالا به جاي "خروج"، واژه "بروج" را ضبط كرده‏اند. شارحان نيز اغلب به معناي واژه خروج در اين بيت التفاتي نداشته‏اند. اين كم‏توجهي به لفظ "خروج" شايد به دليل ارتباط آشكار ميان نسخه بدل‏هاي ديگر (بروج) با كلمات؛ آسمان، روشن، زمين، اختر، طالع، ميمون و مسعود بوده است، با اين حال در اين مقاله نشان خواهيم داد كه "خروج" نيز با واژه‏هاي مذكور ارتباط معنايي دارد و چنان كه برخي شارحان پنداشته‏اند، نه تنها غلط نيست، بلكه بر ضبط ديگر (بروج) ترجيح دارد.