جست‌وجوي نخستين بارقه‌هاي نظريه حركت جوهري در حكمت سينوي

Searching for the first Spark of the Theory of Substantial Wisdom in Ibn-e Sina’s Philosophy

واكاوي رويكرد ابن سينا در باب حركت نشان مي‌دهد وي در اثبات برخي اقسام حركات عرضي و انكار فرايند حركت جوهري دچار ترديد است. اين ترديد به مباني فلسفي شيخ در مسيله اعتباريت ماهيت و اصالت وجود بازمي‌گردد. بدين بيان كه در تفكر سينوي به دليل نفي تشكيك در ماهيت و اعتقاد به اعتباريت آن، برخي اقسام حركات عرضي از جمله حركت در كميت و حركت در كيفيت موجودات با نوعي شك و ترديد در اثبات قرين مي‌شود. با اين وجود ابن سينا به دليل اين‌كه حركت در كميت و كيفيت فرايندي محسوس دارد به صحت آن گردن مي‌نهد، اما از سوي ديگر به واسطه فقدان دغدغه جدي در مسيله اصالت وجود و اصول منتزع از آن با وجود حيرت از پذيرش فرايند حركت در جوهر موجودات ابا مي‌ورزد. اين مسيله در برخي مواضع تفكر وي بازتاب داشته است؛ در اين مواضع ابن سينا با وجود انكار فرايند حركت جوهري نفوس، به صورت ضمني يا حتي صريح به تجرد غير تامه نفس و امكان وقوع حركت اشتدادي در آن اذعان مي‌كند.

Analysis of Ibn Sinaʹs Approach in motion theory shows he has doubt in proving certain types of accidental movements and in denying the substantial motion process. This doubt is indicative of sheikh’s philosophical foundations in essentiality of existence and is accompanied by proof of certain types of accidental movements such as Quantity and quality of motion in the creatures because of negating gradation in quiddity and believe its mentally posited in sinavy thought. Yet Ibn Sina Submitted to its accuracy because the moving process in Quantity and quality is evident. But on the other hand, he refuses to accept the motion in creatures" substance Due to the lack of serious concern in essentiality of existence and its abstraction Principles. It is reflected in some positions of his thought. In these positions Ibn Sina implicitly and even explicitly has acknowledged the incomplete immateriality of soul and possibility of ishtidad, despite of denial of substantial motion of souls.