وضعيت ابنيه شهري اصفهان در دوره حكومت ظل السطان

Urban Buildings in Isfahan under Zel-os-Soltan

در فتنه افغا نها، بسياري از زيرساختها و ابنيه ارزشمند اصفهان از بين رفت، از سكنه خالي شد و تا نزديك دو قرن پوسته فرسوده و آثار معماري و شهرسازي آن رها شده و بي اعتنا باقي ماند. در دوره قاجاريه حاكمان اصفهان تا حدود سال 1290 ق يكي پس از ديگري روي كار آمدند و به سرعت كنار رفتند. با آمدن مسعودميرزاظل السلطان پسر بزرگ ناصرالدين شاه فصلي ديگر گشوده شد. به نظر مي رسد، در اوايل اين دوره، در اصفهان هم فعاليت هاي قابل قبول و مثبت رخ داده، به طوري كه سرمايه هاي از دست رفته آن احيا و هم ضديت با ابنيه كهن، تخريب و فروش مصالح آثار، و مصادره اموال مردمانش تجربه شده است. هدف اين پژوهش نظر و تاملي بر وضعيت ابنيه شهر در اين دوره است. دوره اي كه بيش از يك سوم قرن طول كشيد. نتايج حاصل از مطالعات نشان مي دهد، در طي هفت سال آغاز حكومت او، وجود و عملكردش، با توجه به شرايط زمان، قابل قبول و موثربود. اما، از حدود 1298 ق تا پايان حكومت او در دوره ناصري، آثار سو مديريت و حاكميتش بر روند زندگي مردم روستايي و شهري غير قابل جبران بوده است.

Once a prosperous capital in the Safavid period, Isfahan was neglected for almost two centuries after its siege by Afghan invaders. Under the Qajar rule, governors were frequently replaced until 1290 AH (circa 1900 AD) when Prince Zel-os-Soltan was appointed governor. He governed Isfahan for some thirty years. In the first seven years of his reign, he managed the abandoned royal lands, promoted suburban development, restored royal buildings and built new commercial edifices. Nevertheless, the latter years of his reign witnessed adverse impacts of his rule in particular, destruction of Safavid gardens and palaces