از سماع تا وجد

From Samā’ to Ecstasy

سماع و وجد از امور پسنديده و رسوم اختياري در نزد صوفيه است كه ايشان آن را به اجتهاد خود وضع كرده‌اند، بنابراين مي‌توان انتظار داشت كه علاوه بر معناي ظاهري، پوشيدگي‌هايي نيز در اين رسم و امر باشد. هدف از تدوين اين مقاله، دستيابي به اين سرّ و نيك فهميدنِ اين رسم است. در نزد اين طايفه، سماعِ درست، شنيدن به‌حق است و شنيدنِ هر چيز بر پايه حق و حقّانيت آن. اين امر بناي آن مي‌گردد كه اهل سماع با عنايت به بحث وجد در سه طبقه جاي گيرند: طبقه اول ابناي حقايق هستند كه در سماع، گفت و گوي خود با حق را مي‌شنوند. ايشان را «واجدان مفتون» خوانند. طبقه ديگر اهل مناجات‌اند كه به واسطه درك معاني كلام و ابيات، سماع ايشان به گونه خطاب دل ايشان با حق است. ايشان را «واجدان مغلوب» خوانند. اما طبقه سوم كه حقانيّت‌شان در نزد صوفيه محرز است را فقراي مجرد ناميده‌اند زيرا سماع ايشان به دليل بريدن از جمله تعلقات دنيايي، حقيقي و با صفايِ باطن است. صوفيه ايشان را «واجدان منظور» مي‌نامند.

From Sam?’ to Ecstasy S. Mousavi Sirjani Assistant Professor of Tarbiyat-e-Mo’llem Faculty Islamic Azad University-South Tehran Branch In Islamic mysticism Sam?’ is the practice of listening to music and chanting to reinforce ecstasy and induce mystical trance. Muslims believe that the True Sam?’ is listening to the Truth. This article, by taking into the notions of Sam?’ and ecstasy, tries to investigate about the stages of Sam?’ in Islamic mysticism. Keywords: Sam?’, Ecstasy, Garment (Mystic Robe), Tearing (the garment).