بررسي جابه‌جايي واجي در زبان ايراني ميانه و ايراني جديد (از ديدگاه همزماني، تاريخي و نظريه بهينگي)

Phonological Metathesis in Persian: synchronic, Diachronic and optimality theory perspective

جابه‌جايي واجي ـ فرايندي كه در آن ترتيب واج‌ها معكوس مي‌شود ـ موضوع مطالعات بسياري بوده است. جابه‌جايي واجي مي‌تواند منظم يا غيرمنظم باشد. اين فرايند در حوزه واج‌شناسي، مطالعه همزماني را به مطالعه در زماني پيوند مي‌دهد. هدف اين مقاله، بررسي جابه‌جايي واجي در زبان فارسي معاصر و نيز به طور درزماني در زبان پهلوي (ايراني ميانه) و فارسي معاصر است. پس از مقدمه، ماهيت فرايند جابه‌جايي واجي از ديدگاه‌هاي مختلف بررسي و سپس به انواع اين فرايند اشاره مي‌شود. در بخش اصلي مقاله، داده‌هاي زبان فارسي و پهلوي بررسي مي‌شود. تحليل داده‌ها نشان مي‌دهد كه در زبان فارسي، جابه‌جايي واجي در چارچوب نظريه بهينگي به منظور رعايت اصل آرايش رسايي، قانون برخورد هجايي و محدوديت عدم آغازه هجايي پيچيده، انجام مي‌پذيرد.

Phonological Metathesis in Persian: Synchronic, Diachronic and Optimality Theory Perspective M. Ahmandkh?ni The Assistant Professor of the University of Pay?meh Noor, Var?min Branch Metathesis as a phonological phenomenon in order to reserve segments has been the focus of many studies. According to the range of applications, metathesis can be sporadic or regular. It links synchronic studies of language to diachronic ones and thereby has some consequences for phonological theory. The central goal of this paper is to elucidate the conditions under which metathesis occurs synchronically and diachronically in Persian. Keywords: Metathesis, Optimality theory, Vowel, Consonant, Syllable. Email: Ahmadkhani@pnu.ac.ir