علل گسترش جماعت‌هاي اوليه صوفيان و شكل‌گيري خانقاه‌ها

The Reasons for Expansion of the First Sufi Groups and Establishment of Khanaqas

اقامتگاه صوفيان را در زبان فارسي خانقاه گويند. اين واژه كه نخستين بار در متون سده چهارم هجري، در اشاره به فعاليت‌هاي مانويان و كرّاميان به كار رفته، در سده پنجم، با گسترش جماعت‌هاي صوفيه، در سرتاسر قلمرو اسلامي رواج يافته است. خانقاه‌ها در اين عصر مراكزي فرهنگي‌ـ اجتماعي بودند كه صوفيان و مردم عادي در آنجا از خدماتي برخودار مي‌شدند؛ ازجمله اينخدماتمي‌توانبهاينموارداشارهكرد: تربيتمريدان،فراهمآوردنغذاوسرپناهبراي مسافرانونيازمندان،تدريسعلوماسلامي،تاليفوتكثيركتب،وايجادكتابخانه. گسترشخانقاه‌هامانندهرپديده اجتماعي ديگرمعلولعللوعواملمتعددي بودهاستكهاهميتيافتنمقامشيخ،تاكيدبرتربيت (درمقابلتعليم) وخدمتبهخلق‌اللهازجملهاينعواملاست.

The word “Khanqah” (Sufi monastery), for the first time, was used in relation to activities of Karramiyyeh and Manichean sects in the 4th A.H. In the 5th A.H and along with expansion of Sufi groups, Khanqahs developed and established all over the Islamic Empire. In that era, Khanqah was a cultural and social centre; a place for training devotees, feeding and rest of travelers and needy people, educating, copying manuscripts and establishing libraries. Expansion of Khanqahs like all of the other social matters has had different reasons including the increment in the status of sheikh (spiritual master), and emphasizing on training devotees.