گونه‌شناسي صنعت التفات در قرآن مجيد با توجه به مولفه‌هاي گفته‌پردازي

Typology of Apostrophe in Quran Based on the Elements of Enunciation

صنعت التفات يكي از مهم‌ترين صنايع ادبي به‌ شمار ميرود و كاربرد وسيعي در متون ادبي زبانهاي مختلف دارد. كاربرد اين صنعت در قرآن مجيد كه يكي از برجسته‌‌ترين متون ادبي زبان عربي به‌ شمار ميرود، چنان گسترده و متنوع است كه بلاغيون عرب در تعريف و ارايه نمونه‌هايش، بيشتر به آيات اين كتاب الهي استناد ميكنند. مطالعه آثار بلاغي زبان عربي نشان ميدهد نخست اينكه معناي صنعت التفات در بلاغت عربي بسيار فرا‌تر از معناي اصلي آن در بلاغت فارسي و غربي، يعني تغيير در خطاب است، دوم اينكه ادبپژوهان و به‌ويژه بلاغيون عرب درباره چيستي التفات و نمونههاي آن اتفاق نظر ندارند و سوم اينكه تعاريف اين نويسندگان از صنعت التفات معمولاً با نمونههايي كه از آن ارايه ميكنند همخواني ندارد. نگارندگان مقاله حاضر براي تحقق هدف خود، يعني گونهشناسي كاربرد صنعت التفات در قرآن كريم، تعريف علم‌المعاني از التفات، يعني «خروج از آنچه به‌‌طور طبيعي مورد انتظار است» را مبنا قرار داده‌اند و با استفاده از مولفههاي اصلي كنش گفتاري، به بررسي گونهها و اشكال مختلف كاربرد اين صنعت در قرآنكريم پرداختهاند و با ذكر نمونههاي متعدد نشان ميدهند كه اين صنعت چگونه و به چه شيوههايي بر هر سه مولفه گفته، گفته‌پرداز و گفتهشنو تاثير مي‌گذارد.

Three main elements of recipient, enunciator and utterance are involved in any enunciation. Studies performed on apostrophe by the Western scholars and Iranians show that how this rhetorical device targets the reciepient while Arab rhetoricians discuss that apostrophe affects both the enunciator and the utterance. The Holy Quran is the most important text in Arabic, and Arab rhetoricians refer to Quranic verses as the main evidence of their theory on apostrophe. In this article, while studying the different types of apostrophe in Quran, we will show how it affects all three elements of enunciation.