نظريه دانشگاه اسلامي: الگوي فرهنگي منتج از روش نظريه مبنايي

Islamic University Theory: A Designed Cultural Model by Grounded Theory

هدف: پس از گذشت بيش از سه دهه از عمر انقلاب اسلامي و درخشش نظام آموزش عالي و دانشگاهها با محوريت توسعه كمّي، هنوز مباحث زيادي در مورد ماهيت، چرايي و چگونگي دانشگاه اسلامي وجود دارد. فقر مباني نظري دانشگاه اسلامي و تقليدي بودن مفهوم و كاركردهاي دانشگاه، يكي از دلايل اصلي پيچيدگي فرايند اسلامي شدن دانشگاههاست. هدف اين مقاله، ارايه يك الگوي فرهنگي براي نظريه دانشگاه اسلامي با رويكرد اكتشافي است. روش: در اين پژوهش از روش تحقيق كيفي نظريه مبنايي با استفاده از تحليل نظام‌مند داده‌هاي جمع‌آوري‌شده است. يافته‌ها: در الگوي ارايه شده در اين مقاله، پديده، عوامل عِلّي، زمينه‌ها، شرايط محيطي، راهبردها و پيامدهاي دانشگاه اسلامي شناسايي شده است. نتيجه‌گيري: احيا و تعميق باور دانشجويان به ارزشهاي اسلامي- ايراني، مقوله كانوني الگوي فرهنگي نظريه دانشگاه اسلامي است. مواجهه با موضوع اسلامي شدن دانشگاهها بايد يك مواجهه فرايندي و فرهنگي باشد. تجلي اصلي دانشگاه اسلامي، نفي تقليد و تاثيرپذيري ماشيني از الگوهاي فرهنگ دانشگاهي و فرهنگ عمومي غرب است. بر اساس الگوي حكومتي جمهوري اسلامي، دانشگاه اسلامي بايد همزمان حاوي ارزشهاي اسلامي و ايراني باشد.

Objectives: After three decades of Islamic revolution and developing the higher education system and universities with quantitative-oriented growth, there are still many debates in the nature, why and how of the Islamic university. Weakness of theoretical fundamentals of Islamic university and imitative structure of concept and functions of Iranian university is one of the main reasons of complexity of islamicization of universities process. The present paper is extracted -with Explorative Approach- a cultural model for Islamic university theory. Method: Grounded theory with systematic using collected data.Results: The results of the present survey indicate that in the model, core category is explained and causal factors, context, environmental conditions, strategies and outcomes are recognized. Conclusion: Reclamation and deepening student belief in Islamic-Iranian values is core category in Islamic university theory. Islamicization of universities must be based on process and cultural subject. Islamic university is based on Islamic and Iranian values concurrently.