ناهمخواني رفتارهاي شاه اسماعيل اول با مذهب تشيع در حوادث قلعه استاي مازندران

Inconsistencies of Ismail I’s conduct with Shiites in relation to events in Esta Castle

اسكندر شيخي از مريدان قوام الدين مرعشي – مير بزرگ – پسر كيا افراسياب آخرين بازمانده از خاندان كيا وشتاسف چلاوي هنگام حمله تيمور به خراسان و عراق، ملازم ركاب او شد و پس از گرفتار شدن سادات قوامي‌‌مرعشي، از طرف تيمور متصرفات غربي تالار مازندران را دريافت كرد. پس از عصيان اسكندر شيخي بر تيمور، كياهاي چلاو براي جلوگيري از حمله تيمور به مازندران، وي را توسط سيد‌هادي كيا پسر امير كياي ملاطي و برادر سيدعلي كيا به قتل رسانده و به پاداش آن، حكومت چلاويه مازندران در اختيار ايشان قرار گرفت. بازماندگان اسكندر شيخي مدتي را در كوه چلاو كه نزديك به سمنان است، در قلعه استا باقي ماندند و در وقت ظهور شاه اسماعيل اول به سال 907 هجري قمري، ادعاي مقابله با او را نمودند و حاكم ري، الياس بيك ايغوت اوغلي را كشتند. كار حسين‌كياي چلاوي همراه پناهندگان خاندان آق قويونلو در قلعه استا به جايي رسيد كه قفسي آهنين ساخته و اعلام داشت به زودي شيخ اوغلي يا همان شاه اسماعيل را به بند خواهد كشيد و در آن زنداني خواهد ساخت. اين گفته به گوش شاه رسيد و قبل از اينكه حسين‌كيا به شاه حمله كند، او پيش‌دستي كرده در سال 909 هـ. ق به مازندران حمله و پس از فتح قلاع مازندران و تخريب آنها، مردم آنجا را قتل عام كرد. اين مقاله مي‌كوشد كه از چگونگي فتح قلعه استا و قتل عام مردم بي گناه توسط قزلباشان پرده برداشته و ناهمخواني رفتار شاه اسماعيل اول را با مكتب تشيع از منابع دست اول اين عهد -كه اغلب نسخ خطي هستند- آشكار سازد.

Eskandar Sheikhi, a follower of Ghavamodin Marashi also known as Great Mir, and the last surviving member of Voshtasoph Chalavi family, joined Teymor in attacking Khorasan and Iraq. When Ghavami Marashi’s seyyids were defeated, he was appointed by Teymor to rule in Mazandaran. When Eskandar Sheikhi rebelled against Teymor, Afrasiabians had him killed by Seyyed Hadi Kia to prevent Teymor’s attack to Mazandaran. In return, they are given the government of Chelavie. Some members loyal to Eskandar Sheikhi spent some times in amountaneous region near Chelav. When Ismail I took power they ebelled against him and killed Rey’s governor. Theyy even made am iron cage, which they claim had been built to put Ismail I into. Upon hearing this, Ismail I attacked them and kiiled them. The present article tries to describe how Esta Castle was conquered and how innocent people were killed. This shows inconsistencies of Ismail I’s conduct with Shiites.