ارايه يك مدل دوسطحي براي مكان‌يابي رقابتي تسهيلات با وجود عكس العمل رقباي موجود در بازار با استفاده از مفهوم تعامل

A Bi-Level Competitive Facility Location Model Considering the Reaction of Competitors in the Market, Using the Concept of Compromise

مسيله مكان‌يابي زماني رقابتي ناميده مي‌شود كه در آن از قبل رقبايي در محيط مستقر شده و براي كسب سهم قابل توجه از بازار با تسهيلات جديد و موجود به رقابت بپردازند. به بيان ديگر در مسيله مكان‌يابي رقابتي، انحصاري كه در مدل‌هاي سنتي مكان‌يابي مطرح مي‌شود، وجود ندارد. در چنين شرايطي تسهيلات موجود در بازار مي‌توانند به استقرار تسهيلات جديد عكس‌العمل نشان دهند. براي مدل‌سازي رفتار مشتريان براي انتخاب تسهيلات در اين‌گونه از مسايل از مدل گرانشي هاف استفاده مي‌شود كه در آن احتمال انتخاب يك تسهيل توسط مشتري رابطه مستقيم با ميزان كيفيت تسهيل و رابطه عكس با فاصله بين تسهيل و مشتري وجود دارد. در اين مقاله، مسيله به‌صورت يك مدل برنامه‌ريزي دوسطحي فرموله‌بندي شده، از طريق روش جديدي براي حل مسيله بر اساس تعامل بين رقبا ارايه مي‌شود كه علاوه بر حداقل‌سازي مطلوبيت رقبا، حداقل مطلوبيت مشتريان را نيز در نظر مي‌گيرد كه قبلاً در ادبيات موضوع در نظر گرفته نشده است. براي نشان دادن اعتبارسنجي مدل و روش حل ارايه شده، مثالي از ادبيات موضوع به تشريح حل مي‌شود و نتايج مورد تجزيه و تحليل قرار مي‌گيرد.

A facility location is said to be competitive when other facilities are present in the market and new facilities have to compete with these existing facilities for a market share. In other words, in a competitive facility location problem we do not see monopoly that exists in classic location models. In such a situation, existing facilities react to locate new facilities by adjusting their attractiveness level with the objective of maximizing their own profits. In this study, we have used Huffʹs gravity-based rule to model the behavior of the customers where the probability that a customer visit a certain facility is proportional to the facility attractiveness and inversely is related to the distance between customer and that certain facility. Then, the problem is formulated as a bi-level programming model. To solve the model, a solution approach that for the first time provides a compromise between the competitors is proposed. In the solution method, in addition to the competitors, a minimum utility level is considered for customers. Finally, a case from the literature is demonstrated to show the feasibility of the model and solution approach.