بررسي مسيله جزاير سه‌گانه در دوره پهلوي با نگاهي به عملكرد دولت و مجلس

(Examining the Issue of the Triple Islands in the Pahlavi Era with a Look at the Performance of the Government and the Parliament (1953-1971

يكي از مهم‌ترين مسايلي كه در پيوند با خليج‌فارس در دوره پهلوي مورد توجّه قرار گرفته، موضوع جزاير سه‌گانه ايراني است. جزاير تنب كوچك، تنب بزرگ و ابوموسي، سه جزيره قوسي شكل مهمّي است كه به دليل موقعيّت راهبردي و به عنوان دژ دفاعي در نزديكي تنگه هرمز، جزو نقاط بااهمّيت در مرز آبي بين ايران و طوايف عربي خليج‌فارس به شمار مي‌رود. اين جزاير در طول تاريخ، همواره متعلّق به ايران بوده و هيچ‌گاه سرنوشتي مجزّا از تاريخ اين سرزمين نداشته است. امّا با حضور انگلستان در خليج‌فارس و حمايت‌هاي آن از طوايف عربي به منظور تسلّط بر اين مناطق، تاريخ اين جزاير تحت الشّعاع سياست‌هاي اين كشور قرار گرفت. اهمّيت مسيله، به گونه‌اي بود كه بعد از كودتاي 28 مرداد در كشور و از سرگيري تلاش‌ها براي اعمال قدرت در منطقه خليج‌فارس از سوي ايران، موضوع جزاير، بار ديگر در دستور كار دولت‌هاي وقت قرار گرفت. توجّه به اين مسيله كه دولت پهلوي و نمايندگان وقت مجلس شوراي ملّي چگونه و با چه اقداماتي در پيشبرد اهداف خود در اين زمينه گام برداشته‌اند، از اهمّيت بسياري برخوردار است. بدين سبب تلاش مي‌شود تا موضع دولت و مجلس شوراي ملّي در قبال اين موضوع بعد از كودتاي 28 مرداد، مورد بررسي قرار گيرد. نتيجه به دست آمده، نشان مي‌دهد كه دولت با استفاده از ديپلماسي فعّال، و هم‌سو با آن، مجلس شوراي ملّي ـ با اتّخاذ سياست سكوت ـ به منظور تحكيم حاكميّت ايران در جزاير و به‌رغم صرف‌نظر از برخي منافع خود در مناطقي چون بحرين، در جهت هدف مورد نظر اقدام كرد.