تحليل ريخت شناسي داستان سياوش بر اساس نظريه ولاديمير پراپ

Morphological Analysis of “Siavash tale” based on Vladimir Propp Theory

شاهنامه فردوسي، بزرگ ترين اثر حماسي ادب فارسي، با داشتن داستان هايي با ويژگي هاي مدرن و امروزي، راه را بر نظريه‌هاي ادبي متاخر براي آزمون، مقايسه و تطبيق باز كرده است. روش ولاديمير پراپ روسي يكي از بهترين شيوه‌هاي تحليل و طبقه بندي ريخت شناسي داستان ها و قصه هاي اساطيري و حماسي شاهنامه به جهت ماهيت خاص آن ها است. نوشته حاضر با بهره گرفتن از شيوه پراپ، كه كارش را بر پايه كنش شخصيت ها نهاده است، به تحليل داستان سياوش مي پردازد. تطبيق داستان سياوش با نظريه پراپ، فرضيه علمي و اساسي اين تحقيق است. در اين بررسي نشان مي دهيم كه اين روايت با مقداري جابجايي در كنش هاي اشخاص قصه، كاملا با خويشكاري هاي ارايه شده توسط پراپ هماهنگ است. بيست و پنج خويشكاري اصلي و فرعي موجود در اين داستان، نشان دهنده و گواه اين مدعاست. كنش ها بين پنج شخصيت اصلي تقسيم شده است و كنش «مصيبت»، «فريب كاري» و «عمل قهرمان»، عناصر جدايي ناپذير و تكرار شونده داستان هستند. روند داستان، عبور از آرامش به اوج فاجعه با سه حركت است و سه حركت موجود در داستان با وجود مضمون و ظاهري متفاوت، داراي ساختاري واحد هستند.

Having tales with modern features, the greatest epic work of Persian literature opens the way for testing, contrasting and comparing modern literary theories. One of the best methods for analyzing and morphological classification of Shahnameh’s stories and mythological and epic tales can be found in Vladimir Propp method. Using his method, this research focuses on the action of characters and analyzes “Siavash tale”. The main hypothesis of this research is to compare that tale with Propp’s theory. In this article, it is shown that such narrative is in complete harmony with functions proposed by Propp, notwithstanding some little displacements in the actions of characters. Actions have been divided among the five main characters and “calamity”, “deceit” and “hero” actions are inseparable and repeated elements of the tale. The process of the tale is moving from calmness to the climax of disaster via three moves and these moves, in spite of their different theme and form, have a single structure.