بررسي مقايسه‌اي سه ديدگاه رايج در تفكر انتقادي و دلالت‌هاي تربيتي آنها ديدگاه ريچارد پل، رابرت انيس و برتراند راسل

The Comparative study of Three Current Views on Critical Thinking and their educational implication: based on the Richard Paul, Robert Ennis and Bertrand Russell’ s point of view

تفكر انتقادی بخش مهمی از برنامه تعليم و تربيت را تشكيل می‌دهد و بايد در تمام مقاطع تحصيلی و با تمام دروس يكپارچه شود. در اين مقاله، ديدگاه ريچارد پل، برتراند راسل و رابرت انيس درمورد چيستی و ماهيت تفكر انتقادی، مؤلفه‌های اساسی آن و روش‌های تقويت و پرورش آن مورد بررسی و مقايسه قرار گرفته است. روش اين پژوهش توصيفی ـ تحليلی، به صورت تطبيقی است. نتايج تحقيق نشانگر وجود برخی تفاوت‌ها ميان ديدگاه پل، انيس و راسل درمورد تفكر انتقادی است. به ويژه ديدگاه راسل تفاوت‌های بيشتری با دو ديدگاه ديگر دارد. پل و انيس به طور اختصاصی و منسجم در مورد تفكر انتقادی نوشته‌اند كه برنامه‌های دقيقی برای عملياتی نمودن و چگونگی تلفيق تفكر انتقادی با برنامه‌های آموزشی و درسی مطرح كرده‌اند و ديدگاه آنها تمايل بيشتری به سوی ديدگاه روان‌شناختی دارد؛ در حالی كه بحث راسل، بيشتر صبغه فلسفی و نظری دارد و تفكر انتقادی را در قالب مفهومی انسان گرايانه از تربيت تبيين و توجيه می‌كند. اما به رغم اين تفاوت‌ها، هرسه متفكر در اين زمينه اتفاق نظر دارند كه پرورش تفكر انتقادی بايد هر دو حيطه «باور» و «عمل» متربيان را تحت پوشش قرار دهد و علاوه بر آموزش، در موقعيت‌های عملی تمرين شود.

Critical thinking is an important part of education and should be considered in all parts of curriculum in all levels. The essence and the nature of critical thinking, its chief principals and its reinforcing plans are what going to be studied in this essay, using a descriptive-analytical and comparative method.The results show that these three approaches toward critical thinking are not in the same way, especially Russell’s viewpoint which is more different. Specifically, critical thinking has been discussed by Paul and Ennis, and both have purposed exact plans for its practicality and integrating it to the educational curriculum. Their approach, also, have a lot in common with psychological approach, too. But Russell’s viewpoint is of theoretical and philosophical one. He explained and justified critical thinking from a humanistic viewpoint. Regardless of these differences, applying critical thinking both in believes and actions of the teachers is the vary point with which they are, all, agreed. They believe that these points not only should be thought but also should be put into practice.