بررسي تطبيقي سورناي تاريخ با رستم حماسه

A Comparative Study of Historical Sourena and Mythical Rustam

خاندان سورنا، يكي از هفت خاندان بزرگ ايراني در زمان اشكاني و ساساني بودند كه گفته مي شود بر سيستان فرمانروايي مي كردند. آنان به جهت داشتن املاك و رعاياي فراوان در طول دوران اين سلسله ها در تحولات سياسي ايران نقش فعالي داشتند. سورنا، همچنين فرمانده نبرد حران، يكي از اعضاي اين خاندان بود كه در اين نبرد توانست با تدبير، برنامه ريزي و شجاعتي كم نظير، سردار مشهور رومي؛ يعني كراسوس را شكست داده و قدرت نظامي ايران را به جهانيان نشان دهد. از طرفي، پيروزي سورنا در نبرد حران، باعث محبوبيت هرچه بيشتر او نزد ايرانيان و جاودانگي ياد و خاطره وي در اين رويداد نزد آنان شد. شواهد موجود نشان مي دهد كه داستان قهرماني ها و پهلواني هاي سورناي تاريخ به وسيله گوسان هاي پارتي حفظ شد و به نسل هاي بعدي منتقل گرديد. به نظر مي رسد كه اين سنت شفاهي سينه به سينه نقل شد وبه فردوسي رسيد و سرانجام او اين سورناي تاريخي را به يل سيستان يا همان رستم دستان تبديل كرد. مقايسه زندگي و قهرماني هاي سورناي تاريخي با رستم اسطوره اي نشان از وجود شباهت بسيار بين زندگي آنان دارد. در اين مقاله تلاش شده است با واكاوي درمنابع كهن تاريخي و افسانه اي و با استفاده از روش تحليلي- مقايسه اي به اين سوال پاسخ داده شود كه آيا ممكن است رستم افسانه اي فردوسي همان سورناي تاريخي عهد اشكاني باشد كه بزرگ ترين حماسه دوره اشكانيان را رقم زد؟