بررسي ناسازگاري علوم انساني جديد با ساختارهاي اجتماعي در جامعه ايران

Inconsistency of Modern Human Sciences and Social Structures in Iranian Society

هدف: علم جامعه‌شناسي در ايران، براي دستيابي به پويايي و كارايي مناسب با مشكلاتي مواجه است. اين نا‌كارامدي را مي‌توان با توجه به دستگاه مفهومي مرتون در جامعه‌شناسي علم تبيين كرد، كه براي تبيين شرايط پويايي و كارايي نهاد علم، دو بُعد سازگاري فرهنگي ميان نهاد علم و ديگر نهادهاي اجتماعي و نهادينه شدن علم به عنوان يك نهاد اجتماعي را مورد تاكيد فراوان قرار داده است. روش: تحقيق حاضر بر مبناي روش كيفي- اسنادي صورت پذيرفته است. يافته‌ها: سازگاري و همنوايي فرهنگي مطلوب ميان ساختارهاي اجتماعي ايران و نهاد علم جامعه‌شناسي و همچنين ميان ارزشها و هنجارهاي اين دو بخش وجود ندارد. همچنين، سازگاري نامطلوب نهاد علم جامعه‌شناسي و نهادهاي اجتماعي ايران موجب شده نهاد علم جامعه‌شناسي تا حدودي نهادمندي(هنجاري و شناختي) نامناسبي را درون ساختارهاي اجتماعي احاطه‌كننده، به ويژه در ميان مجموعه عناصر و سازمانهاي دروني خود تجربه كند. نتيجه گيري: تا زماني كه عزمي ملي و انگيزه‌اي فراگير براي حمايت ارزشي و هنجاري در ذهن و انديشه افراد و ساختار اجتماعي- فرهنگي جامعه ايران به گونه‌اي مطلوب و گسترده به وجود نيايد، توليد، توسعه و پيشرفت علم جامعه‌شناسي با مشكلاتي همراه خواهد بود. همچنين تا وقتي نهادينه شدن علم جامعه‌شناسي در جامعه ايران بر اساس تمايزپذيري و تفكيك‌پذيري كاركردي دروني و مناسب تحقق نپذيرد، پويايي لازم را به دست نمي‌آورد. از اين رو، راهكارها و راه‌حل‌هايي چون: «تبديل انگيزه خواست علم به عنوان يك ارزش فرهنگي- اجتماعي» و «پيشرفت و توسعه همه‌جانبه جامعه بر مبناي ديدگاه اقتصاد دانش‌بنيان»، مي‌تواند پويايي و كارايي لازم نهاد علم جامعه‌شناسي را درون ساختارهاي اجتماعي جامعه ايران در پي داشته باشد.

Objectives: The present study aims at analyzing the problems and barriers and malfunctions of sociology in Iran according to the conceptual theories of Robert Merton in science of sociology. Merton sociology of science emphasizes on two basic aspects: 1-cultural adaptation of science and other social institutions .2-institutionalizing the science as a social institution. Method: The method of the survey is based on documentary- quality method. Results: The results of the research indicate that there is no ideal cultural consistency among Iranian social structures and social science institution and their values and norms. On the other hand inconsistency between social science and Iranian social institutions concludes in an inappropriate function of sociology (normative and cognitive) in social structures, particularly internal organizations. Conclusion: The author of the article concludes the necessity of institutionalizing the society science in Iranian community based on internal functional differentiation and suggests considering the scientific motivations as a social-cultural value and development of the society based on knowledge based economic view.