تبيين تحوّلات مفهوم مرز در فضاي سياسي مجازي

مرز به پديده‎اي فضايي گفته مي‎شود كه بازتابنده‎ي قلمرو حاكميّت سياسي يك دولت بوده و مطابق قواعدي خاص در مقابل حركت انسان، انتقال كالا و نشر افكار مانع ايجاد مي‎كند. جهاني‎شدن و بحث گسترش فزاينده‎ي فناوري اطلاعات و ارتباطات كه از آن به‎عنوان "جامعه‎ي شبكه‎اي" ياد مي‎شود، به تحوّل و دگرگوني در ابعاد مختلف سياسي، امنيّتي، اقتصادي و اجتماعي منجر شده و ويژگي‎هاي جامعه‎ي شبكه‎اي همچون اقتصاد اطلاعاتي، فرهنگ مجازي و كاهش اهمّيّت زمان و مكان در تعاملات اجتماعي، ويژگي متمايزي به هزاره‎ي سوم بخشيده است كه ملموس‎ترين اين دگرگوني‎ها را مي‎توان در عوامل، عناصر و مفاهيم جغرافيايي مشاهده كرد. در چنين فضايي كه با عنوان "فضاي سايبر" توصيف مي‎شود، مجموعه‎هايي از ارتباطات دروني انسان‎ها از طريق رايانه و مسايل مخابراتي بدون در نظر گرفتن جغرافياي فيزيكي شكل مي‎گيرد. بدين ترتيب، مرز به‎عنوان يكي از مفاهيم پايه‎اي جغرافياي سياسي مانند مفاهيم ديگر همچون سرزمين، ملّت، دولت و حاكميّت در عصر جهاني‎شدن و فضاي مجازي دچار دگرگوني‎هاي فراواني شده است. در اين پژوهش با روش توصيفي ـ تحليلي در پي اين مطلب هستيم كه مرز به‎عنوان يك پديده‎ي جغرافيايي در عصر جهاني‎شدن و با پيدايش فضاي مجازي دچار چه تحوّلاتي شده است؟ يافته‎هاي پژوهش نشان مي‎دهد، هر چند تحوّلات دوران معاصر و فناوري‎هاي ارتباطي و اطلاعاتي توانسته‎اند برخي كاركردهاي مرز را تغيير دهند؛ و لي نتوانسته‎اند ماهيّت آن را از بين ببرند.