پايش وضعيت بيابان زايي كوير حاج علي قلي (2006-1987)

Monitoring of Desertification Condition in Haj Ali Gholi Playa (1987 - 2006)

بيابان زايي يكي از خطرات زيست‎محيطي است كه بخش عمده اي از جهان را تحت تاثير خود قرار داده و مجامع علمي به‎طور گسترده اي در پي يا‎فتن راه درمان براي آن هستند. پايش پويايي و علل بيابان زايي، براي ارايه دستوركارهاي مهم براي راهبردهاي كنترل بيابان زايي و برنامه ريزي منطقي استفاده از زمين در مناطق خشك و نيمه‎خشك، ضروري است. هدف از اين پژوهش ارزيابي زماني ـ مكاني بيابان زايي و پايش تغييرات آن در بازه بيست‎ساله (1987 - 2006) در حوضه كوير حاج علي قلي با استفاده از روش‎هاي دورسنجي و سيستم اطلاعات جغرافيايي است. براي اين امر، داده هاي ماهواره اي سنجده TM لندست5 (14/6/1987) و سنجنده ETM+ لندست 7 (29/8/ 2006) از طريق روش‎هاي تحليل مولفه مبنا، تسلدكپ و شاخص هاي شوري، تفاضل تصوير، طبقه بندي، ميانگين‎گيري هندسي و ارزيابي دقت، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. ارزيابي دقت روش هاي پايش تغييرات نشان مي دهد كه روش تحليل مولفه مبنا با دقت كل 23/91 درصد و ضريب كاپا 92/0 و شاخص شوري (1) با دقت كل 80 درصد و ضريب كاپا 74/0، به‎ترتيب بيشترين و كمترين دقت را در تفكيك كلاس هاي تغيير دارند. نتايج شناسايي وضعيت بيابان زايي حاكي از اين است كه تغييرات گسترده اي در ويژگي‎هاي اكوژيومورفولوژي پهنه مطالعاتي رخ داده است، به‎گونه‎اي كه 099/748 كيلومترمربع از مساحت منطقه، تحت تاثير تغيير كاربري و كاهش توان اكولوژيك و بيولوژيك قرار دارد. گسترش فضايي آنها بيشتر منطبق بر محدوده هاي اطراف پلايا، مخروطه‎افكنه هاي كال شور و چشمه‎علي و مناطق شمال و شمال غربي كوير است. در مجموع پهنه مطالعاتي در معرض بيابان زايي با ريسك بالا قرار دارد.