نقد جامعه‌شناختي اصلاحات ارضي در رمان "جاي خالي سلوچ"

The Sociological Criticism of Land Reforms in the Novel The Empty Place of Salouch

هرجا صحبت از رابطه ادبيّات و جامعه مطرح مي‌شود؛ الزام بررسي كاركردهاي نقد جامعه شناختي آشكار مي‌گردد. نقد جامعه شناختي ادبيّات شيوه‌اي نوين در مطالعات ادبي است. نقد جامعه شناختي آثار ادبي روشي است كه به بررسي درباره طبقات جامعه و تفاوت‌ها و تشابه‌هاي ساختارهاي اجتماعي در دوره‌ي معيّني از تاريخ مي‌پردازد. نقد اجتماعي قادر است از طريق كمك به خواننده و آگاهاندن او كه چرا پاره‌اي خطاها از مشخصات آثار ادبي عصر معينّي است، بر معلومات وي بيفزايد. حتي مي‌تواند ماهيّت چنين خطاهايي را تبيين كند (ديچر، 1389، 552) محمود دولت آبادي در رمان جاي خالي سلوچ، مساله‌ي رابطه جامعه با ادبيّات را به نمايش گذاشته است. تصويري از جامعه‌اي رو به انحطاط كه به نام اصلاحات ارضي در سياستهاي غلط رژيم، هضم و نابود مي‌گردد. دولت‌آبادي در اين رمان به رابطه ميان آفرينش ادبي و اوضاع و تحوّل اجتماعي و تاريخي نويسنده مي‌پردازد و شرايط اقليمي خراسان را در دوره‌ي اصلاحات ارضي به نمايش مي‌گذارد.

When talking about the relation between literature and society, it is necessary to study the functions of sociological criticism. Sociological criticism of literature is a new approach to literary studies. It studies social classes and the similarities and differences in social structures in a given period of history. Social criticism can help the reader by informing him why some errors are typical of the literary works of a specific era (Ditches, 1389). Mahmoud Dowlatabadi, in his novel The Empty Place of Salouch, reveals the relations between society and literature, an image of a declining society which is devastated as a result of the wrong policies of the regime. He focuses on the relation between literary creation and the social and historical conditions and developments of his time and portrays the regional and climatic conditions of Khorasan in the era of land reforms.