تحولات تاريخي و جايگاه استراتژيكي، نظامي و اقتصادي هيركانيا در عصر هخامنشي

Historical Evolution and Strategic, Military and Economical Situation of Hyrcania in Achaemenid Period

سرزمين هيركاني در گوشهي جنوبشرقي درياي كاسپين، ازجمله ايالتهاي مهم در دوران باستان بوده است كه از همان ابتدا دستيابي به آن براي قدرتهاي بزرگ ايراني حياتي بود و براي تثبيت قدرت و حفظ قلمرو از تهاجمات بيگانه ضروري قلمداد ميشد. اهميت استراتژيك وركانا (هيركانيا) و بهويژه استقلال نظامي و اهميت سازمان ارتش اين سرزمين براي هخامنشيان بهگونهاي بود كه آن را ميتوانيم دروازهي دفاعي مقابل يورش اقوام مختلف و پايگاه و پادگان نظامي بدانيم كه حتي هخامنشيان از آن براي سازماندهي و مقابله با دشمنان غربي و رتقوفتق امور مرزهاي غربي بهره ميبردند. در وهلههاي مختلف زماني، گاه اين ايالت با ايالت پرثوه ادغام مي‌شد و تحت يك ساتراپي قرار ميگرفت و گاه بهطور مجزا ساتراپي مستقلي را تشكيل ميداد. هنگامهي اين ادغام و يا گسست از مسايل مهمي است كه اختلاف نظرهايي را بين پژوهشگران ايجاد كرده است و ميتواند حاكي از تحولات تاريخي سرزمين مذكور در دوران هخامنشي باشد. با توجه به اينكه از طريق بررسي نقش منطقهاي، كاركرد نظامي و عملكرد اقتصادي ساتراپهاي مختلف ميتوانيم با نگرش همهجانبه‌ اوضاع سياسي، نظامي و اقتصادي دولتهاي باستاني را دريابيم، در اين پژوهش بهياري اسناد و مدارك تاريخي و يافتههاي باستانشناسي كوشيديم زمان ادغام دو ايالت وركانا و پرثوه و استقلال آنها در دورههاي مختلف عصر هخامنشي را مورد بررسي قرار دهيم و اهميت وركانا ازجنبهي نظامي، استراتژيك و اقتصادي براي دولت هخامنشي و نقش اين ايالت در پيشبرد اهداف هخامنشيان را در عرصهي نظامي و سياسي بررسي و معلوم كنيم.