تعامل استراتژي اقتصادي و سياست خارجي در ايران معاصر

The Interaction between Economic Strategy and Foreign Policy in Contemporary Iran

چكیده سیاست خارجی دولت‌های در حال توسعه تحت تأثیر متغیرهای مختلفی است كه دو مورد مهم آن‌ها عبارت‌اند از: امنیت ملی و توسعة اقتصادی. ضرورت‌های مربوط به دو انگیزة مذكور ممكن است تحت شرایطی ناهمخوان یا حتی متعارض به نظر برسند. این وضع در تحولات اقتصادی و سیاست خارجی ایران معاصر بسیار آشكار بوده است. در این مقاله، تعامل نقش استراتژی توسعة اقتصادی در سیاست خارجی ایران طی سدة اخیر بررسی می‌شود. فرضیة مقاله این است كه انگیزة مدرنیزاسیون و توسعة اقتصادی از عوامل مهم انعطاف‌پذیری سیاست خارجی ایران بوده است، هرچند كه دغدغة استقلال و امنیت ملی در سیاست خارجی به تمایل نسبتاً پررنگ سیاست‌گذاران ایران به استراتژی جانشینی واردات منجر شده است. دولت‌های حاكم بر ایران معمولاً از استراتژی جانشینی واردات به‌مثابة پل ارتباطی بین دو دغدغة توسعة اقتصادی و امنیت ملی استفاده می‌كرده‌اند.

Abstract The foreign policy of developing governments is influenced by various factors that the two most important of which are national security and economic development. The related requirements for the two factors may under certain circumstances appear incongruent or even contradictory. This state has been blatantly obvious in economic and foreign policies of contemporary Iran. In this paper, the interaction of strategic role of economic development in Iranian foreign policies has been analyzed over recent century. The assumption behind the paper is that the motivation for modernization and economic development are among the most important factors for Iranian foreign policy flexibility despite the fact that the occupation for independence and national security in foreign policy has led to relatively strong inclination of Iranian policy makers to substitute imports strategically. Iranian Governments have usually employed the import substitution strategy as a bridge between the two occupations of economic development and national security.