بررسي همانندي‌هاي نظريات عبدالقاهر جرجاني در كاربردشناسيِ زبان و نقشگرايي هليدي

Equivalents for Jorjāni’s ideas in Pragmatics and Halliday’s Functionalism

عبدالقاهر جرجاني، بلاغي و دستورنويس شهير ايراني در قرن پنجم، با دو كتاب مهم خود، اسرارالبلاغه و بهخصوص دلايل‌الاعجاز، انقلاب زبان‌شناسي عرب را رقم زد. در قرن حاضر جرجاني به خاطر تازگي و به روز بودن بسياري از آرايش مورد توجه قرار گرفت و تلاشي گسترده براي جستجوي مشتركات نظري و عملي او با زبان‌شناسي مدرن آغاز شد. اين مقاله نيز در پي آن است تا بخشي از آرا ِ جرجاني در كتاب دلايل‌الاعجاز را -كه مجموعاً «نظريه نظم» نام گرفته است- تحليل كند و همانندهاي آن را با دو شاخه متشابه زبان‌شناسي يعني كاربردشناسي زبان و نقش گرايي هليدي بسنجد. توجه به نقش گوينده و شنونده در شكل‌گيري كلام، تاكيد بر ارتباط نحو و معنا و به‌ويژه تاثير آرايش واژگاني در خلق معنا، از اهم مباحثي هستند كه مجراي پيوند جرجاني با كاربردشناسي و نقش گرايي به ‌شمار مي‌آيند.