رابطه بينامتنيّت ميان سوانح‌العشّاق و عبهرا‌لعاشقين

Intertextual Relationship between Sawāneh Ol-ʹʹOshshāq & Abhar al-ʹʹĀshiqin

رساله‌هايسوانح‌العشاق احمد غزّالي و عبهرالعاشقين روزبهان بقلي شيرازي از جمله رساله‌هايي هستند كه به لحاظ موضوع، شيوه بيان، چگونگي به‌كارگيري زبان، و محتوا مشتركات زيادي دارند. خوانش همزمان و مطالعه بينامتني اين دو رساله مي‌تواند شناخت ما را از قابليّت‌هاي اين آثار دگرگون سازد و با ويژگي‌هاي مشترك يا منفرد آنها آشنا نمايد. بعد از مطالعه بينامتنيِ اين دو رساله طبق نظريه ژرار ژنت، معلوم شد كه عبهرالعاشقين به اشكال صريح، غير صريح و ضمني در ساختار كلّي و جزيي، اعمّ از گزينش واژه، عبارت، اعلام، تلميح به آيات و احاديث و داستان‌ها و بسياري از اصطلاحات عرفاني و حتّي تفكّر حاكم بر اثر تا حدّ زيادي از سوانح‌العشّاقمتاثّر بوده است. با وجود ويژگي گفت‌وگومندي و چندصدايي در اين دو رساله، هريك داراي ويژگي‌هاي منفردِ خاصّي نيز هستند و رابطه بينامتني آنها وسيع‌تر از قياس و تطبيق و برداشت مستقيم از متون پيشين است.