شكل‏گيري نظام وظيفه در پيوند با پروژه ملت‌سازي حكومتي دوره پهلوي اول

The Relation between Obligatory Military Service and the Governmental Nation Building Project of Pahlavi I

نظام‏ وظيفه نخستين‌بار در چهارچوب ارتش‏هاي پادشاهي و دولت‏هاي‏ مستقل از كليسا در اروپاي غربي تاسيس‏ شد و توانست واسطه‏اي بين دولت و ملت‏ در ابتداي مدرنيته و وسيله‏اي براي بسط نظامي‏گري حاكمان و سلاطين باشد. تقسيم ‏كار اجتماعي، پيشرفت تكنيكي، و صنعتي‌شدن در كنار هم سبب شد تا ارتش‏هاي مدرن شكل بگيرند كه از اولين نهادهاي بوروكراتيك نيز به شمار مي‏آمدند. اما اين پديده كه در غرب پس از مجموعه تحولات انديشه‏اي و اجتماعي پديد آمده بود، در ايران دوره پهلوي اول به‌منزله بخشي از پروژه مدرن‏سازي و تثبيت حكومت استبدادي رضا‏خان شكل گرفت. بسط عناصر هويتِ ملي‏گرايانه و مطيع‌كردن نيروهاي سنتي جامعه ايران در برابر استبداد مطلقه حكومت، از طريق آموزش‏ها و هنجارسازي عمومي و فراگير، يكي ديگر از كاركردها و كارويژه‏هاي ارتش و نظام خدمت اجباري در كنار تاثيرات و خدمات سياسي و نظامي‏ ديگرش در تاسيس و ابقاي حكومت پهلوي بود. نظام وظيفه، در كنار خلع سلاح عمومي، به حكومت پهلوي اول اين امكان را مي‏داد كه با گسترش اقتدار نظامي پايه‏هاي حكومت خود را مستقر كند. تشكيل ارتش يكپارچه و خدمت اجباري عمومي را بايد يكي از اولين تلاش‏هاي سامان‌مند و همه‌جانبه براي خلق شهروندان نظام جديد مبتني بر ايده دولت ـ ملت در تاريخ ايران دانست.

At first, in the beginning of the modern era, ‘Military Service’ was formed within the kingdom armies and independent European governments of the Church, and it could be an intermediate between government and nation, and also a means to extend rulers and king militarism. The social labor division, technical progress and industrialization, in turn, led to form modern armies as the first bureaucratic institution. But this phenomenon which had been appeared after some intellectual and social transformations in the West was formed in ‘Pahlavi I’ government as a part of the modernization project and the establishment of the regime totalitarianism. The development of national identity elements and making the Iranian traditional forces obedient to the absolute sovereignty through public education, was possible just by means of army and military service. “Military Service” and the public disarmament make it possible to the Pahlavi regime to establish itself through expanding its military authority. Constructing an integrated military and compulsory military service should be regarded as the first multidimensional organized efforts to create modern system civilians based on the nation-state theory