چندمعنايي نظام‌مند با رويكردي شناختي تحليل چندمعنايي فعلِ حسيِ «شنيدن» در زبان فارسي

A Cognitive approach to Systemic Polysemy: The case of “hearing” in Persian

در چندمعنايي نظام‌مند، تبيين‌هاي شناختي، زمينه‌ساز چندگانگي معانيِ واژه‌هاست و به همين با شواهد بينازباني و تاريخي مورد بررسي قرار مي‌گيرد. واژگان اعضاي بدن و نيز افعال حسي از مهم‌ترين حوزه‌هاي واژگان در معني‌شناسي شناختي در چندمعنايي نظام‌مند است. در اين مقاله پس از معرفي چندمعنايي نظام‌مند در نگرش شناختي در تقابل با چندمعنايي در نگرش ساخت‌گرا، ملاحظات نظري و پيشينه مطالعات را در قالب نمونه‌هايي از زبان فارسي با شواهدي از اندام‌واژه‌ها و فعل‌هاي حسي ارايه مي‌دهيم، آنگاه به‌طور خاص چندمعنايي فعل «شنيدن» را در زبان فارسي براساس الگوي آنتونانو و سوييتزر بررسي مي‌كنيم. اين مقاله نشان مي‌دهد كه الگوي تيلر براي ترسيم چندمعنايي فعل‌هاي حسي در زبان فارسي كارايي دارد. مهم‌ترين شواهد اين رويكرد، از كاربرد اندام‌واژه‌ها و فعل‌هاي حسي در متون ادبي به‌دست مي‌آيد كه شيوه‌هاي كاربرد آنها مي‌تواند عاملي سبك‌شناختي در آثار ادبي محسوب شود.