نقد ديدگاه صدرالمتالهين در باب مرگ انسان با تكيه بر آراي ابن سينا

Mulla Sadra׳s View on the Death of Human Being; a Critical Analysis with Special Focus on Ibn Sina׳s Views

در نوشتار پيش رو پس از اشاره به معناي مرگ و اقسام آن، رويكردهاي گوناگون درباره علت مرگ انسان به منظور فهم علت حقيقي مرگ طرح شده و از اين رهگذر دو ديدگاه ابن سينا و صدرالمتالهين مورد تطبيق قرار گرفته تا روشن شود كدام ديدگاه در بيان علت حقيقي مرگ، صحيح و بر حق است. ديدگاه ابن سينا كه علت حقيقي مرگ را ضايع شدن اعتدال مزاجي به واسطه استيلاي حرارت غريزي بر بدن مي داند با سه انتقاد صدرالمتالهين روبه رو شده است. صدرالمتالهين به استناد اين اشكالات ديدگاه ابن سينا را مردود مي شمارد و اعتقاد دارد كه علت حقيقي مرگ كمال نفس انسان و روي گرداني نفس از بدن است. نگارندگان با بررسي اشكالات صدرالمتالهين و نيز نقد ديدگاه او، به اين نتيجه رسيده اند كه علت حقيقي مرگ همان برهم خوردن اعتدال مزاجي و ضايع شدن بدن است و ديدگاه صدرالمتالهين بيشتر متناسب با مرگ ارادي است، نه مرگ طبيعي.

Referring to the meaning of death and its different types, the present article has raised various approaches concerning the real cause of human being death in an attempt to understand its real cause. Thus the article proceeds a comparative study of the views of Ibn Sina and Mulla Sadra towards clarifying the true and authentic view about the real cause of death. Ibn Sina?s view considering the collapse of temperament balance through domination of instinctive heat as the real cause of death has met three objections by Mulla Sdra. Relying on these objections, Mulla Sadra rejects Ibn Sina?s view and holds that the real cause of death is the perfection of human being soul and turning away of the soul from the body. Studying the objections of Mulla Sadra and criticizing his view, the authors have come to the conclusion that the real cause of death is the very disturbance of the temperament balance and spoil of the body. They believe that Mulla Sadra?s view corresponds more with voluntary death rather than natural one.