گستره عقل نظري و عقل شهودي در عرفان از ديدگاه ابن عربي

Extent of Theoretical Reason and Intuitive Reason in Mysticism from Ibn Arabi Viewpoint

آنچه در اين نوشتار مورد بحث است تعيين برتري يا تقدم عقل بر قلب يا عقلانيت بر عشق نيست بلكه يافتن پاسخ اين مسيله است كه به راستي سهم عقل و معرفت عقلاني در دريافت شهودات عرفاني تا چه اندازه است؟ و از نظرگاه ابن‌عربي افق شناسايي معرفت عقلاني تا كجاست؟ آيا از آنجايي كه عرفان ساحت مقدس كشف و شهود باطني است ديگر مجالي براي جولان كميت عقل هم باقي مي‌ماند؟ و، مهم‌تر از همه، اينكه نقاط اشتراك يا افتراق متعلق و معناي عقل و معرفت عقلاني در نزد موافقان و مخالفان آن چگونه تعريف شده است؟ لازم به ذكر است در نوشتار حاضر، ضمن التفات به اين نكته كه معرفت عقلاني متفاوت از عقل است، آنجا كه از عقل سخن به ميان آمده، معرفت حاصل از آن مورد نظر است و، از اين‌رو، معرفت عقلاني بدين معنا لحاظ گرديده است.

The subject matter of this article is not to determine the priority of reason to heart or privacy of rationality to love, but find out the answers to these questions: what is role of reason and rational knowledge in attaining mystical intuitive visions? How far does the horizon of rational knowledge extend from perspective of Ibn Arabi? Given the fact that mysticism is arena for esoteric vision and disclosure, is there any room for reason to play active part? Last but not least, how do proponents and opponents of reason define the similarities and differences in the subject in question? It is worth noting that reason is clearly different from rational knowledge but in the present article it is used in the sense of the latter.