بررسي تركيب‌هاي شيميايي اسانس سرشاخه‌هاي گلدار گياهZataria multiflora Boiss. در چهار استان مختلف

Essential oil composition of Zataria multiflora Boiss. in different province of Iran

آويشن شيرازيZataria multiflora Boiss. يكي از گونه هاي دارويي تيره نعناييان (Lamiaceae) مي‌‌باشد كه فقط در مناطق جنوب ايران افغانستان و پاكستان به‌صورت خودرو رويش دارد. در اين تحقيق به‌منظور بررسي كميت و كيفيت تركيب‌هاي شيميايي روغن اسانسي جمعيت هاي مختلف اين گونه، سرشاخه‌هاي گلدار چهار جمعيت از استان هاي اصفهان، فارس،يزد و هرمزگان جمع آوري گرديد. اسانس سرشاخه‌هاي گلدار گياه به روش تقطير با آب (طرح كلونجر) استخراج و سپس اجزاي شيميايي آن به روش هاي گاز كروماتوگرافي (GC) و گازكروماتوگرافي-طيف سنجي جرمي (GC-MS) شناسايي شدند. محتواي اسانس در محدوده 5/1 تا 3/3 درصد برآورد شدند. تعداد 27 تركيب در تمامي نمونه ها شناسايي شدند كه مجموع مقادير آن ها از 1/96 تا 9/99 درصد كل اسانس هر يك از نمونه‌ها متغير بود. دو تركيب كاروا كرول و تيمول از مهم ترين اجزاي اسانس سرشاخه‌هاي گلدار مورد مطالعه بودند. بيشترين ميزان كارواكرول به‌ترتيب در اسانس مربوط به جمعيت هاي: اصفهان (1/75 درصد)، يزد (2/62 درصد) و هرمزگان (4/52 درصد) و بيشترين ميزان تركيب تيمول مربوط به اسانس جمعيت يزد گزارش گرديد.