بحثي نو در نقوش قنديلي (نقوشي نمادين يا كاربردي)

از ويژگي هاي هنر معماري اسلامي آن است كه روح اسلام و مفاهيم عاليه اسلامي در همه مظاهر آن نفوذ كرده و تعميم يافته است. لازمه شناخت هنر و معماري اسلامي شناخت اسلام است. و بر اساس آن شناخت است كه مي توان تاثير آن را بر هنر و صنايع و معماري استنباط نمود. اين امر با توجه به پيچيدگي مباحث آن، نيازمند كشف رموز و يافتن شهود توسط هنرشناسان و محققين اهل فن است. به واسطه اينكه هنر مجسمه سازي و شمايل نگاري كه در اديان پيشين مرسوم بوده و در دوران جاهليت پيش از اسلام در خدمت بت تراشي و بت پرستي قرار داشته است، نه تنها تحريم شده در دين اسلام بلكه حكم به بت شكني و به نوعي شمايل شكني شده است. و به همين خاطر است كه مي بينيم هنر اسلامي راه نويي را در پيش مي گيرد. و در حقيقت دين باوري و ايمان و التزام هنرمند مسلمان كه بر همه جنبه هاي زندگي او سيطره داشته و مباني اصلي فكر او را تشكيل داده است. او را به سمت و سويي فراتر از طبيعت گرايي و ظواهر امر سوق داده و به همين خاطر است كه مي بينيم هنرهاي اسلامي به صورت استليزه و برساو شده و همچنين در قالب خطوط كوفي و تزييني ارايه شده اند و نشاني از شمايل نگاري و مجسمه سازي در مكانهاي مذهبي مشاهده نمي شود. به عبارت ديگر هنرمند مسلمان هنر خود را در دو سطح، يكي از منظر زيبايي شناسي و ديگري از منظر مفاهيم عميق و رمز گونه و نمادين ارايه نموده است. اما بايستي توجه داشت كه در راه شناسايي و معرفي اين رموز و استعاره ها و نمادها نبايستي راه افراط را پيمود. لذا در اين مقاله به بررسي و تحليل نقوش قنديلي بكار رفته برروي محراب هاي سنگي و كاشي و سنگ قبرها، از اين منظر كه آيا اين نقوش نمادين يا كاربردي هستند پرداخته شده است.