نخستين نشانه هاي آرمان گرايي در تزيينات معماري اسلامي (با تاكيد بر نقوش گچبري اسلامي)

در تزيينات معماري ايران زمين، هر نقشي متناسب با وام گيري از طبيعت و محيط اطراف خود، بيان گر ارزش‌ها و عقايدي نهفته شده بود كه در نهايت از عقيده و آرمان حاكم بر فضاي فكري جامعه حكايت داشت. اين پژوهش با بررسي تزيينات گچبري ايران در قرون نخستين اسلامي بدنبال نشان دادن نخستين گام هاي آرمان گرايي در هنر و معماري ايران است. چهارچوب پژوهش حاضر بر پاسخ به اين پرسش كه آيا در تزيينات گچبري هاي دوره اسلامي رد و نشاني از آرمان گرايي ديده مي شود يا نه، استوار است. فرضيه پژوهش مبتني بر اين است كه، نقوش تزييني گچبري هاي اسلامي از جمله نقوش گياهي، هندسي و كتيبه نگاري، هر سه در مسيري متعالي، با وام گيري از طبيعت و محيط قابل لمس خود (واقع-گرايي)، در تلاش براي بازآفريني خواسته ها و تمايلات عالي فضاي ذهني و دروني هنرمندان طراح خود هستند (آرمان گرايي). پژوهش حاضر با روش توصيفي تحليلي و با كمك مطالعات كتابخانه اي و ميداني، در نهايت به اين نتيجه دست مي يابد كه آرمان گرايي از جمله نقاط مثبت تداوم و ادامه حياط انديشه اصيل معماري ايراني اسلامي بوده و اين ويژگي بارز در سايه تعاليم اسلامي روندي رو به رشد داشته و اينگونه تعاليم كه هنرمندان نيز از آن بي بهره نبوده اند از جمله عوامل اصلي حفظ و پايداري چنين تزييناتي در گذر زمان بوده است.