بازار اسلامي: مولود نظام اقتصادي صدر اسلام

پيش از ظهور اسلام در شبه جزيره عربستان به دليل وضعيت و موقعيت خاص مكاني و جغرافيايي، دولت واحد و مقتدري حضور نداشت و تنها شمال و جنوب به واسطه راه ارتباطي داراي رونق تجاري بودند، اما پس از ظهور اسلام و تشكيل دولت اسلامي توسط پيامبر اسلام (ص) قوانين و مقررات ويژه‌اي در همه ابعاد زندگي افراد وضع گرديد و نظام اقتصادي صدر اسلام از همان زمان پا به عرصه وجود نهاد. با توجه به آن كه اين نظام داراي اجزا و نهادهاي گوناگون و متعددي بود، مقاله حاضر مي كوشد تا به بررسي بازار، كه از آن به عنوان يكي از مهم ترين و اصليترين نهاد و جز نظام اقتصادي اسلام نام برده شده است، به شيوه ي تحليلي _ تاريخي، بپردازد. از آنجا كه در تعاليم اسلامي اخلاق ركن اصلي است، در بازار شكل گرفته بر اساس اسلام نيز اخلاق در گوشه گوشه آن نمود پيدا كرده و باعث گرديده تا تمامي شركتكنندگان در بازار ملزم به رعايت آن باشند، حتي محيط و ساخت بازارهاي اسلامي نيز در راستاي تحقق همين امر است. در مقام مقايسه بازارهاي صدر اسلام و بازارهاي اسلامي شكل گرفته پس از آن با ساختارهاي موجود، نمي‌توان هيچ قالبي را براي آن متصور دانست. تعداد زياد خريداران و فروشندگان و برخي شرايط ديگر، آن را به رقابت كامل نزديك نموده اما، حضور دولت در برخي ابعاد نيز مشخص است. اَشكال مختلف معامله با شرايط تراضي طرفين و خيارات در بين شركتكنندگان رواج داشته و بر رعايت اصول و قواعد اسلامي تاكيد فراوان شده است.