جبر و اختيار درآثار جامي

نورالدين عبدالرحمن جامي ، شاعر عارف قرن نهم هجري است.در خصوص عقايد كلامي جامي در مبحث جبر و اختيار، آنچه از مطالعه آثار وي نتيجه گرفته مي شود، اين است كه جامي به معني مصطلح متكلم نيست؛ بلكه عارف و شارح مكتب فكري ابن عربي است و با توجه به اينكه عرفان و كلام ، دو موضوع مهم علوم اسلامي به شمار مي روند و در پاره اي مباحث به هم نزديك مي شوند؛ لذا در اين مقاله ، موضوع جبر و اختيار كه از اصلي ترين مباحث كلامي است مورد بررسي قرار گرفته است و عقايد جامي از خلال آثار نظم و نثر وي با تكيه بر مثنوي گرانسنگ هفت اورنگ استخراج شده است. در اين مقاله مفصلاَ به مبحث جبر و اختيار و نظريه ها ي مختلف متكلمان در خصوص خلق افعال بندگان ، پرداخته شده است و سپس عقايد كلامي جامي درباره جبر و اختيار كه از كتابهاي ايشان استخراج شده آمده است و در نهايت چنين نتيجه گرفته مي شود كه جامي در مسيله جبرو اختيار از مشرب كلامي اشعري پيروي مي كند؛ و در بعضي مواقع پا را از اشاعره فراتر مي نهد و به اماميه وماتريديه نزديك مي شود.