عليت از ديدگاه شهيد مطهري و ماكس پلانك

عليت نخستين اصل بديهي حاكم بر اذهان بشري است كه به مثابه پايه هر نوع معرفتي تلقي شده و بطلان ويا انكار آن -وحتي تفسيرهاي متفاوتش- برآيندهاي متعدد و موثري در معارف بشري به دنبال دارد. فلاسفه اسلامي معتقدند آدمي از بدو حيات وجود قانون علّي ميان پديده ها و ضرورت رابطه علي ومعلولي - به عنوان لازمه اصل عليت- را مي پذيرد. فيزيك كلاسيك نيز تا قرن نوزدهم آن را اصل بنيادي و تخلف-ناپذير در علم قلمداد مي كرد، تااينكه در قرن بيستم با كشف كوانتوم روابط قطعي و قابل پيش بيني بيني پديده ها به عدم قطعيت مبدّل گشت. هدف از نوشتار حاضر، تطبيق نظريات متفكر اسلامي معاصر، شهيد مطهري و ديدگاه فيزيكدان جديد، ماكس پلانك در مساله عليت بوده و به روش توصيفي- تحليلي بدين نتيجه مي انجامد كه علي رغم اختلاف حداكثري فيزيكدانان و متفكران اسلامي، اين دو ديدگاه قابل جمع و تلفيق مي-باشد.