اثربخشي مداخله مبتني بر مدل بزنف بر كيفيت زندگي بيماران مبتلا به ديابت تيپ دو

Effect of intervention based on BASNEF model on quality of life in patients with type 2 diabetes

مقدمه: دیابت نوع دو شایع‌ترین اختلال متابولیك است كه پیامدهای زیادی را بر ابعاد مختلف كیفیت زندگی مبتلایان بر جای می‌گذارد. هدف: تعیین اثربخشی مداخله مبتنی بر مدل بزنف بر كیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو. روش: این مطالعه شبه‌تجربی به صورت قبل و بعد، به روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف، بر روی یك گروه 45 نفره از مبتلایان به دیابت نوع دو كه طی سال‌های 91-1390 در سه بیمارستان آموزشی شهر مشهد بستری بودند، انجام شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه تنظیم شده بر اساس سازه‌های مدل بزنف (آگاهی، نگرش، نرم انتزاعی و عوامل قادركننده) و فرم كوتاه پرسشنامه كیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت WHOQOL-BREF)) بود. در ابتدا، كیفیت زندگی بیماران تعیین شد و سپس برنامه مداخله در طی 3 جلسه 45 دقیقه‌ای اجرا گردید. یك ماه بعد، مجدداً كیفیت زندگی بیماران اندازه‌گیری و با قبل مقایسه شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 5/11 و آزمون آماری تی‌زوجی در سطح 95 درصد تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: میانگین سنی واحدهای مورد پژوهش 7/6±5/47 و اكثریت آن‌ها (5/55 درصد) مرد بودند. آزمون تی‌زوجی نشان داد كه در مرحله بعد از مداخله، نمرات تمامی ابعاد مختلف كیفیت زندگی (مثلاً جنبه آگاهی از 3/1±2/7 به 9/1±3/12) و سازه‌های مدل بزنف (مثلاً جنبه جسمی از 5/9±2/59 به 2/9±4/72) نسبت به قبل، افزایش معنی‌دار داشته است (05/0p<). نتیجه‌گیری: مدل بزنف در طراحی برنامه‌های ارتقای كیفیت زندگی در مبتلایان به دیابت نوع دو مؤثر است.

Background Type 2 diabetes is the most common metabolic disorder that has a lot of consequences on the quality of life in diabetic patients. Aim: To evaluate the effectiveness of interventions based on BASNEF model on quality of life in patients with type 2 diabetes. Methods: this before-and-after quasi-experimental study was performed on one group of 45 patients with type 2 diabetes, using convenience sampling method, who were admitted in three hospitals in Mashhad, Iran from 2011 to 2012. To collect data a questionnaire developed based on constructs of BASNEF model (knowledge, attitude, subjective norms and enabling factors) as well as the short version of the world health organization quality of life (WHOQOL-BREF) questionnaire. At the biggining of the study quality of life was assessed, and then the intervention was conducted in three 45-minute sessions. Quality of life score was again measured one month later and compared with the baseline score. Data were analyzed with SPSS Software, version 11.5 using paired t-test in 95% level. Results: The mean age of sample was 47.5 ± 6.7 and most of them (%55.5) were male. Based on paired t-test a significant increase was observed in scores of both QOL dimensions and also BASNEF model constructs after as compared with before the intervention (P < 0.05). Conclusion: BASNEF model is an effective model to design programs to improve the quality of life in patients with type 2 diabetes.