اصل عدالت در فقه مذاهب اسلامي

The principal of justice in Jurisprudence of Islamic sects

ديدگاه فقيهان به فقه، ديدگاه يكساني نيست؛ برخي فقه را تنها در حوزه فردي مورد بررسي قرار داده و وظيفه آن را تعيين وظايف مكلفان در زندگي فردي مي دانند، اما عده اي به خصوص فقهاي معاصر، علاوه بر آنچه در فقه فردي مطرح است، آن را منبع تعيين قواعد اجتماعي همه مردم در جامعه و مرجع تقنين براي اداره حكومت اسلامي مي‌دانند. روشن است كه هريك از اين دو ديدگاه، موجب تفاوتها و تغييراتي در نحوه استنباط فقها خواهد شد. در ديدگاه دوم كه نگاهي كامل و جامع به فقه دارد، اصل عدالت از مقياسهاي اسلام است كه در حقيقت از سلسله علل احكام مي باشد. به تعبير ديگر، عدل حاكم بر احكام است نه تابع احكام، بنابراين عدالت مي‏تواند براي فقيه هم مصدر باشد و هم معيار، تا براساس آن بتواند استنباط كند و نيز درستي استنباط خود را محك زند. در اين مقاله سعي شده است به طور اجمالي به اصل عدالت اجتماعي در فقه مذاهب اسلامي پرداخته شود.

The perceptions of jurisconsultes through jurisprudence is not an invariant view, some of them examined jurisprudence only in individual fields and believe that duty of jurisprudence is to determinate duties of Mukallafs In their personal life, but a group of tem especially contemporary jurisconsultes in addition to points that are consider in individual jurisprudence, they know jurisprudence as a source for demonstrating social rules for all people in a society and a base for ruling the Islamic government. It is obvious that both of these views will bring differences and changes in deductions of jurisconsultes. The second view has a complete view through jurisprudence. the principal of justice is one scales of Islam that truly is part of Ahkam’s reasons. In other words justice is dominating on Ahkam not subordinate on Ahkam. Thus justice for jurisconsult could be source and scale that he could deduction and assay. This article briefly tried to illustrate the principal of justice in jurisprudence of Islamic sects.