بررسي نقشِ گونه‌هاي ايهام در تكثّر معاني واژگان ديوان همام تبريزي

The Role of Ambiguity in Words’ Meaning Reproduction

ايهام يكي از ترفندهاي زيبايي‌شناسي است كه موجب گيرايي كلام و غافلگيري و اعجاب خواننده، و نيز لذّت در كشف پس از درنگ‌آفريني در پذيرش معنا و تكثّر لايه‌هاي معاني كلام مي‌شود. در پژوهش حاضر، شانزده مورد از گونه‌هاي ايهامي ـ كه به نوعي به توسّع دايره معاني واژگان (ديوان همام) در محور همنشيني كلام مي‌انجامد ـ طيّ 36 بيت بررسي شده و تكثّر معاني و مفاهيم اتّساعي واژگان شرح شده است. نويسنده در مقاله خويش به اين نتيجه رسيده كه ديوان همام تبريزي، مملوّ از انواع ايهام‌هاي شاعرانه و بلاغي است كه شاعر با استفاده بهينه از انواع متنوّع اين شگرد هنري، افق‌هاي زيبايي‌شناسانه بديعي را در كلامش نقش بسته و در تكثّر و توسعه معناي سخن، دروازه تفسير و تاويل را به روي خواننده گشوده است، به نحوي كه گاهي كلامش، از ديدگاه معني‌شناسي، ذوالوجوه و حجمي است.