برآورد اثرات غيرخطي فرصت‌هاي رانت‌جويي بر حجم سپرده‌هاي بخش خصوصي نزد بانك‌ها در اقتصاد ايران؛ با استفاده از مدل ماركوف سوييچينگ

Estimation Non-Linearity Effect of Rent Seeking Opportunities on Volume of Private Sector Bank Deposits in Iranian Economy: Using Markov-Switching Model

لازمه‌ی رشد و توسعه اقتصادی سرمایه‌گذاری در امور تولیدی می‌باشد. این سرمایه‌ها از محل سپرده‌های مردم نزد بانك‌ها تأمین می‌شود كه از این جهت روند سرمایه‌گذاری و تولید تابع مقدار سپرده‌گذاری مردم نزد بانك‌هاست.عوامل مختلفی حجم سپرده‌های بخش خصوصی در بانك‌ها را تحت تأثیر قرار می دهند كه در این مقاله اثر فرصت‌های رانت جویانه بر حجم سپرده‌ها در اقتصاد ایران در دورۀ زمانی (1389-1359) مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. برای این منظور در گام اول با انتخاب متغیرهای ورودی شكاف نرخ ارز رسمی و غیررسمی، نسبت ارزش افزوده بخش ساختمان به GDP و اندازه‌ی دولت و همچنین با استفاده از منطق فازی، روند سری زمانی فرصت‌های رانت‌جویی شبیه سازی می‌شود. سپس در گام بعدی با استفاده از مدل ماركوف- سوییچینگ اثرات غیرخطی لگاریتم فرصت‌های رانت‌جویی بر لگاریتم سپرده‌های بانكی برآورد می‌شود. بر اساس یافته‌های تجربی تحقیق در رژیم اول كه مقدار شاخص فرصت‌های رانت‌جویی زیاد می‌باشد، یك درصد افزایش این فرصت‌ها اثر معنی داری بر حجم سپرده‌ها داشته و موجب كاهش 21/0 درصد آن می‌شود. همچنین در رژیم دوم و سوم نیز كه مقدار فرصت‌های رانت‌جویی پایین‌تر می‌باشد، مقدار این فرصت‌ها اثر معنی‌داری بر حجم سپرده‌ها نداشته‌است. . در واقع فرصت‌های رانت جویانه بالاتر در رژیم اول مردم را تشویق می‌‌كنند تا به منظور كسب سود بیش‌تر سپرده‌های حود را از بازار رسمی به بازار غیر رسمی انتقال دهند.

Investment is financed through deposits of individuals in banks that hence affect on trend of investment and production in society. The various factors influence private deposits in banks. This paper investigates the non-linearity effect of rent seeking opportunities on volume of deposits in Iranian economy during the period of (1350-1389). For this purpose, The trend of Rent-Seeking opportunities have been simulated by three input variable that include exchange rate, the ratio of building added value to GDP and the size of government using Fuzzy logic in first step. Then, in the second step nonlinearity relation is evaluated between Rent-Seeking (Fuzzy Output) and Private sector bank deposits using Markov-Switching model. Experimental results showed that rent-seeking has negative impact on bank deposits in first regime and these have not relation in second and third regime. In first regime Rent-Seeking by -0/21 factor has most negative impact on Rent-Seeking. In fact, rent seeking opportunities motivate individuals that shift their deposits from formal market to informal market in order to more profits.