بررسي و تحليل موانع ژئوپليتيكي مناسبات اقتصادي ايران جمهوري آذربايجان

صولاً برقراري روابط تجاري ـ اقتصادي عميق بين كشورها، مستلزم وجود بسترها و زمينه­هاي هم­تكميلي است. بسترهاي و زمينه­هاي هم­تكميلي در برقراري روابط اقتصادي، همچون ظرف اصلي و بستر پوياي روابط تجاري ـ اقتصادي بين كشورها عمل مي­كنند. روابط تجاري ـ اقتصادي ايران با جمهوري آذربايجان نيز از اين امر مستثنا نيست. در روابط اقتصادي بين ايران و جمهوري آذربايجان، تعلقات ژئوپليتيكي گوناگوني، از جمله اشتراكات تاريخي، فرهنگي و وابستگي­هاي فضايي ـ جغرافيايي بين طرفين، شاكله اصلي بسترهاي هم­تكميلي است؛ با اين حال طبق شواهد و مستندات موجود، روند جاري در روابط تجاري ـ اقتصادي ايران و جمهوري آذربايجان در قياس با روابط اقتصادي جمهوري آذربايجان با رقباي ايران در منطقه، اصلاً رضايت­بخش نيست. در واقع با توجه به وضعيت موجود، سوال پژوهش حاضر اين است كه با وجود چنين وابستگي­هاي جغرافيايي و ژئوپليتيكي توانمند يا فضاي كاملاً بارور براي تعميق مناسبات تجاري ـ اقتصادي بين ايران ـ جمهوري آذربايجان، مهم ترين دلايل ژئوپليتيكي ضعف در مناسبات طرفين چيست؟ در همين راستا، طبق نتايج اين پژوهش، مناسبات اقتصادي بين ايران و جمهوري آذربايجان از وجود موانع ژئوپليتيكي همچون اختلافات طرفين در زمينه رژيم حقوقي درياي خزر، تبعات سياسي ـ ژئوپليتيكي بحران قره­باغ، تقابل رويكردهاي ناسيوناليستي طرفين و مناسبات راهبردي جمهوري آذربايجان با ايالات متحده آمريكا و اسرائيل رنج مي­برد؛ اگرچه دلايل سياسي نيز در وقوع وضعيت جاري در مناسبات اقتصادي طرفين بي تاثير نيست، بررسي آن از مجال اين پژوهش خارج است.