واكاوي مواضع سياسي امام رضا (ع) در بحران‌هاي اعتقادي ـ سياسي دوره (203 ـ 183 ق)

An Analysis of Imam Reza’s Political Stances during Religious Political Crises of the Age (183-203 A.H./799-818

اين نوشتار مي‌كوشد، با توجه به روايت‌هاي نقل‌شده از امام رضا(ع) و با روش توصيفي و تاريخي، ديدگاه حضرت را در مورد مسايل مهم جامعه و حكومت در دوره بحراني (203-183 ق) بررسي كند. مقوله ولايتعهدي و حضور امام(ع) در خراسان به همراه عوامل تاثيرگذار ديگر مانند ظهور و بروز اديان و فرقه‌هاي انحرافي، تقسيم خلافت عباسي و خيزش علويان باعث شده بود در اين دوره سوا‌ل‌ها و پرسش هاي جديدي مطرح شود كه متناسب با اين دوره پاسخ‌هاي خود را مي‌طلبيد. پاسخ‌ها و راهكارهايي كه مي‌بايست برخاسته از بينش و منطق عقلاني باشد. براي اين منظور توجه به نصوص اسلامي، دفاع از حقانيت ولايت امامان، تشكيل مناظره‌هاي علمي، استفاده از زبان عقل و استدلال، توجه به رويكرد علمي در مباحثه‌ها و مناظره‌ها و توجه به سطح فهم مخاطب، از مواردي بودند كه امام رضا(ع) براي اثبات حقانيت اعتقادهاي شيعي به‌كار گرفتند.

Using descriptive, historical method and with a look at hadiths narrated from Imam Reza (AS), this article tries to discuss Imam Reza’s views towards important issues of the society and government during the critical period of 183-203 A.H./799-818.The issue of Imam Reza’s successorship along with other influential factors such as the outbreak of deviant sects, the division of Abbasid caliphate and uprising by Alavis (the descendants of Imam Ali) led to modern questions, requiring answers arisen from an intellectual view. For this purpose, Imam Reza (AS) made use of several means to prove the truth of Shi’ite beliefs, including consideration of Islamic texts, defending the legitimacy of the Imams’ authority (wilayah), forming intellectual debates, making use of the language of intellect and reasoning, taking a scientific approach in debates and considering the level of the audiences’ understanding.