باززنده‌سازي و ارتقاي كيفي لبه شهري مادي‌ها در اصفهان با بهره‌گيري از نورپردازي (مطالعه موردي: مادي فرشادي)

Revitalization and quality improvement of urban edges of creeks in Isfahan through lighting (Case study: Farshadi creek)

زمينه و هدف : مادي ها به عنوان يكي ازعناصر كليدي ساختار فضايي شهر اصفهان محسوب مي شوند و از زمان صفويان به اصفهان ويژگي هاي متمايزي نسبت به ديگر شهرهاي ايران بخشيده اند. مادي‌ها به عنوان يكي از لبه هاي شهري فعال، بر شكل‌گيري و ارتقا كيفي محلات پيرامون خود موثر بودهاند، و براي سال هاي طولاني سبب سرزندگي،خوانايي فضاهاي شهري، ايجاد حس تعلق به مكان و خلق خاطره براي شهروندان مي شده اند. اما امروزه متاسفانه اين عناصر هويت‌بخش و پيونددهنده در ساختار شهر اصفهان، خصوصاً در محلات تاريخي تا حدود زيادي اهميت پيشين خود را از دست داده‌اند. دلايل بسياري از جمله نبود يا كمبود آب، و در پي آن كاهش سبزينگي پيرامون مادي ها و عدم استفاده از آنها به عنوان يك فضاي شهري عمومي، همچنين تاريكي و ايجاد فضاهاي مخوف در اطراف جداره برخي از آنها در شب، سبب پايين آمدن احساس امنيت و نبود فعاليت هاي پويا در مجاورت آنها گرديده است. لذا اين مقاله با هدف باززنده‌سازي و ارتقاي كيفي لبه شهري مادي‌ها در اصفهان با بهره‌گيري از نورپردازي تدوين شده است. روش بررسي: در اين مقاله به روش توصيفي تحليلي سعي شده تا به منظور ارتقا كيفي لبه‌ مادي‌ها و احياي قابليت‌هاي نهفته در آنها، ضمن بررسي وضع موجود مادي فرشادي به عنوان مطالعه موردي، به ارايه راهكارها و ضوابطي با تاكيد بر چگونگي نورپردازي شبانه و نحوه بكارگيري رنگ و نور در راستاي هويت بخشي به اين مادي پرداخته شود كه قابل تعميم به ساير مادي‌ها وساير لبه‌هاي شهري كه واجد ويژگي‌هاي مشابه مادي‌ها هستند، نيز باشد. اين امرموجب افزايش امنيت و سرزندگي در سطح محلات و ايجاد محورهاي سبز،جذاب و پويا در ساعات مختلف شبانه‌روز در مقياس شهر مي‌گردد. يافته ها: در نورپردازي بايد به انتخاب رنگ نور ،جهت تابش نور،چراغ و لامپ نوري، روش‌ها و حالت‌هاي نورپردازي، مكان‌گزيني چراغ‌ها در هنگام تهيه طرح توجه شود و همچنين ويژگي‌هاي فضا و عناصر مورد نورپردازي لبه‌هاي شهري و ويژگي‌ها و نقش‌هاي مختلف ادراكي، عملكردي، كالبدي، بصري، اجتماعي، اقتصادي هركدام از لبه‌هاي شهري بايد در نظر گرفته شود تا هريك از اين نقش ها در شب و روز مطابق يكديگر تلقي گردند و نقش هويتي و خوانايي‌شان حفظ گردد. اين امر موجب افزايش امنيت و سرزندگي در سطح محلات و ايجاد محورهاي سبز، جذاب و پويا در ساعات مختلف شبانه‌روز در مقياس شهر مي‌گردد. بحث و نتيجه‌گيري: بر طبق اين پژوهش، با استفاده از تكنيك‌ها و روش‌هاي مختلف نورپردازي ،كه برگرفته از تجربيات ايران و جهان مي‌باشد و همچنين بهره‌گيري از خلاقيت و مشاركت مردمي و بومي‌گرايي مي‌توان به طراحي و اجراي نورپردازي مناسب مادي‌ها و لبه‌هاي شهري با كمك دانش‌ها و تكنيك‌هاي جديد و مقرون به صرفه اقتصادي، و در نظر گرفتن شرايط محلي و هويت موجود پرداخت و به پايداري زيست‌محيطي، اجتماعي، اقتصادي لبه‌هاي شهري و مادي‌ها در شب هنگام و روز هنگام ،دست يافت كه موجب گردد لبه‌هاي شهري و مادي‌ها به محورهاي سبز و جذاب و پويا در اوقات مختلف شبانه روز و در سطح محلات و شهر ،تبديل گردند.

Introduction: Creeks are considered one of the key elements of spatial structure of the city Isfahan and since Safavid era, they have given Isfahan a distinctive feature, making it different from other Iranian cities. Creeks, as one of the active urban edges, have influenced the formation and quality improvement of surrounding neighborhoods and for years they have created freshness, increased the readability of urban spaces (finding directions and addresses), and created memories and a sense of belonging to a place. In today’s time, however, these identifying elements of city structure have lost their previous importance to a large degree, especially in historical neighborhoods. Several factors including shortage or lack of water, and consequently the decrease of green areas around the creeks and not using them as a public urban space, darkness and frightening areas near the walls of some creeks at night time have decreased the sense of security and reduced dynamic activities around the creeks. Therefore, the present research study aims at revitalization and quality improvement of urban edges of creeks in Isfahan through lighting. Material and method: Using descriptive-analytical method, the present study has aimed at investigating the present conditions of Farshadi creek as a case study to propose strategies and measures for nighttime lighting and using color and light to give identity to the creek. These measures are extendable and can be used for other creeks and urban edges with similar features. As a result, the level of security will increase and life and activity will come back to neighborhoods at night and daytime. Results: In lighting, especial attention should be paid to the color of light, the direction of light, LED lamp, methods and modes of lighting, and locating lamps. In addition, special features and different perceptive, functional, physical, visual, social and economic characteristics and roles of each urban edge should be taken into account in order to preserve the identity, roles and functions. By doing so, security and freshness will increase in neighborhoods and the city will be active, attractive and green at any time of day and night. 1- Department of urban planning, Faculty of Art and Architecture and urban planning, NajafAbad Branch, Islamic Azad University, NajafAbad, Isfahan, Iran. 2- Associate Professor of Tehran University 3- Department of urban planning, Faculty of Art and Architecture and urban planning, NajafAbad Branch, Islamic Azad University, NajafAbad, Isfahan, Iran. J.Env.Sci,Tech J.Env. Sci. Tech., Vol 17, No.2, Summer 2015 199 Conclusion: Based on the present study, through using different lighting techniques and methods obtained by the experiences of the world and Iran, as well as through using the creativity and participation of the public and natives, appropriate lighting for creeks and urban edges can be designed and applied with the help of modern and economic techniques and knowledge. As a result, environmental, social, and economic sustainability of urban edges and creeks at nighttime and daytime can be achieved and activities, attraction and greenness of the city and neighborhoods can be preserved.