پايگاه سياسي، اجتماعي و فرهنگي زنان در دوران سامانيان

در تاریخ ایران بعد از اسلام،بااطمینان تمام می‌توان دوران حكومت سامانیان را عصر زرین حیات‌ سیاسی،اجتماعی و فرهنگی ایرانیان دانست.با این حال در عهد آن سلسله‌ی نیكنام و فرهنگ گستر و در زوگاری كه تمدن ایرانی-اسلامی در اوج شكوفایی خویش بود،از حضور مؤثر و فعال زنان در عرصه‌های گوناگون سیاسی،اجتماعی و فرهنگی،چندان اثری دیده نمی‌شود.هرچند انزوای زنان در جامعه‌ی متعالی عهد سامانیان خود به تنهایی شگفت‌آور است.اما هنگامی كه بر نقش بارز سیاسی و اجتماعی زنان در خاستگاه سامانیان،فرارود(ماوراء النهر)،قبل از ظهور آن سلسله آگاهی می‌یابیم،این‌ شگفتی با تأسف همراه می‌گردد.در این مقاله با استناد به اطلاعاتی نمونه‌وار از پایگاه ارزشمند سیاسی‌ و اجتماعی زنان فرارود در ادوار قبل از تشكیل سلسله‌ی سامانی سخن به میان آمده است.همچنین.با توجه به اطلاعات موجود،نقش زنان در مسائل سیاسی،اجتماعی و فرهنگی عهد سامانیان مورد بررسی‌ قرار گرفته است.متأسفانه،از مقایسه‌ی منزلت زنان فرارود پیش از تشكیل حكومت سامانی و موقعیت‌ آنان در دوران زمام‌داری آن سلسله،به سیر قهقرایی شأن سیاسی و اجتماعی زنان پی‌می‌بریم. علت انزوای نامطلوب سیاسی و اجتماعی زنان در عهد سامانیان از موضوعات مهمی است كه در این‌ مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.