رياضيات ايراني در عرصه تمدن و فرهنگ اسلامي

تمدن بشري و پيشرفت علوم در تاريخ به يك قوم و نژاد و قبيله اختصاص نداشته، بلكه محصول تلاش تمامي افراد بشر و اقوامي است كه با كوشش هاي پي‏گير خود در طول قرن‏ها تمدنهاي مختلف را آفريده‏اند و علوم مختلف را گسترش داده اند. از اين رو مردمي هم كه تمدن اسلامي را به‏وجود آوردند از يك قوم خاص نبودند. در قرن سوم هجري بسياري از دانشمندان در شام و عراق، غير عرب بودند و بيشتر فقها و قضات شهرهاي عراق، از موالي، بنابراين بصراحت مي توان گفت تمدن اسلامي متعلق به تمام نژادهايي است كه از اَندلس تا سِند مي‏زيستند. اصولاً يكي از خدماتي كه اسلام به فرهنگ بشر نموده اين است كه فاصله‏هاي نژادي را كنار زد و با يك تجربه علمي مهم اين حقيقت را كه اقوام مختلف مي‏توانند در سايه مساعدت يكديگر و وحدت ديني تمدن باشكوهي را براي بشريت به ارمغان آورند آشكار نمود. از اين رو سهم ايرانيان درتمامي ابعاد علوم اسلامي از ‏چنان جايگاهي برخوردار است كه هيچ كس را ياراي انكار آن نيست. در اين نوشتار بر آنيم تا ضمن اشاره به نقش ايرانيان در شكل‏گيري تمدن اسلامي به‏ويژه در پي‏ريزي و گسترش دانش رياضيات و نيز معرفي برجسته‏ترين رياضي‏دانان ايراني، نقش و تاثير دانشمندان ايراني را در پيشرفت تمدن و فرهنگ بشري، از ابتدا تا قرن جديد با بهره‏گيري از منابع و مآخذ موجود مورد بررسي و كنكاش قرار دهيم.