تبيين و تحليل روايي فضيلت اخلاقي صبر در نهج البلاغه

پايداري و شكيبايي در مقابل سختي ها را «صبر» گويند و اگر براي رضاي خداوند متعال و تسليم امر او باشد، درجهت پيشبرد تقواي الهي موثر و فضيلت محسوب مي شود. حضرت اميرالمومنين علي بن ابي طالب (عليه السلام) در نهج البلاغه از « فضيلت صبر» بعنوان مدير، رئيس، و اتاق كنترل ايمان نام مي برند: «فَإِنَ الصَبْرَ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَاْسِ مِنَ الْجَسَدِ». صبر براي ايمان مانند سر است براي بدن. لذا علماي علم اخلاق «صبر» را سكان و هدايتگر همه فضايل اخلاقي دانسته اند. ولي ظهور و پهناي معنايي اين واژه در عرف محدود شده به « تحمل سختي ها و قانع شدن در برابر وضع موجود». اين مقاله به لحاظ معناي وضعي، مفهوم اخلاقي و معناي عرفي متداول از زمان اميرالمومنين (عليه السلام) تا عصر حاضر با نگرشي فراگير با دو دامنه روايي و كتاب شناسي به بررسي و تحليل فضيلت صبر در چهار شرح نهج البلاغه پرداخته است. واژه «صبر» در نهج البلاغه با حفظ معناي لغوي و اصطلاحي با بسياري از مفاهيم اخلاقي و ديني ارتباط معنوي دارد. براين اساس تبيين و تحليل روايي و ارتباط آن با مفاهيم ديگر نظير ايمان، تقوا، يقين و ... با توجه به آراي شارحان در اين تحقيق مورد توجه قرار گرفته است.