كاربرد و ويژگي هاي دوبيتي در بومي سرودهاي ايراني

Employing Tetrastich’s Features in Iranian Local Songs

يكي از قالب هاي رايج در ادبيات منظوم عامه و بومي سرودهاي مناطق مختلف ايران و كشورهاي فارسي‌زبان دوبيتي است. دوبيتي با توجه به سابقه آن در ادبيات پيش از اسلام و استعداد ذاتي آن در بيان و انعكاس زندگي مردم، همواره قالبي شناختهشده و محبوب بودهاست. در اين مقاله براساس طرح تحقيقي نگارنده درمورد ادبيات منظوم عامه ايران، از 302 گونه منظوم و عامه-سرود، صد گونه با اسامي و كاركرد مختلف، در قالب دوبيتي سروده شده اند. هدف از اين مقاله نشان دادن گستره و پراكندگي جغرافيايي دوبيتي در ايران و كشورهاي فارسي‌زبان است. نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كاربرد دوبيتي در كنار مثنوي، به نسبت مساوي شصت و هفت درصد تمام گونه هاي منظوم ادب عامه را تشكيل مي دهد كه سي و سه درصد در قالب دوبيتي است و به نام‌هايي چون بيت، باياتي، دوبيت، دوبيتو، چهاربيتو، ترانه، ترانك، فهلويات، كلّه‌فرياد، فراقي، چهارپاره، سيتك، چهاردانه، چهارگاني، دستون، بيدگاني و... شناخته مي شود