الگوي بررسي ساختار ارتباطي زبان در متون تعليمي ادبيات فارسي

Analysis of Communicative Structure of Language in Didactic Texts of Persian Literature

حوزه پژوهش‌هاي زباني سنتي يا بلاغت، با حوزه مطالعات زبان شناختي معاصر داراي چنان ارتباط استواري است كه از آن مي‌توان به بوطيقاي ارتباط ياد كرد. اين بوطيقاي ارتباط در هر گونه ادبي، مقتضاي حال متفاوتي با گونه‌هاي ديگر دارد. بلاغت زبان در مثنوي نيز بر پايه بوطيقاي «ارتباط- ترغيب»ي شكل گرفته است كه در يك سوي آن، «بافت متن» به چشم مي‌خورد و در سوي ديگر، عواملي را مي‌توان يافت كه توانش ارتباطي مثنوي بر مخاطب و واكنش‌هاي پديد آمده را از جانب او درون موقعيت يا بافتي معين ارزيابي مي‌كند. به اين ترتيب، پنج نقش عمده در اين چارچوب ارتباطي مي‌توان تشخيص داد كه هريك در حوزه زبان عرفان ويژگي‌هايي دارد. اين مقاله، در صدد است تا علاوه بر تبيين ساختار ارتباط- ترغيب در مثنوي، كاركردهاي مرتبط با اين الگو را تحليل و جايگاه آن را در گونه تعليمي ‌متن مثنوي تشريح كند.

There is such a close and strong relationship between the classical linguistic research areas or rhetoric with modern linguistic researches that it can be referred to as the poetics of communication. This poetics of communication varies in regard of requirements of any kind of literary genre. Rhetorical language has been formed on a "communicative-persuasive" basis in Masnavi that the competence of the work to communicate with the audience and his reactions in a specific position or context can be assessed. So, five fundamental functions can be recognized in this communicative framework that each has its own dedicated features in mystical language. The present article is to explain the "communicative-persuasive" structure of Masnavi to analyze this patternʹs related functions and their position in didactic genre of its text.