جايگاه عشق در تفسير عرفاني عرايس البيان روزبهان بقلي

The Place of Love in the Mystical Commentary of Arāis al-bayān

مسأله عشق از قرن دوم هجری و در اندیشه عارفانی نظیر رابعه عدویه به‌طور جدی مطرح شد و در قرون بعدی به رغم مخالفت‌های برخی از فقها و اهل حدیث، همچنان به روند رو به رشد خود ادامه داد و در اندیشه كسانی چون روزبهان بقلی (608-522 ق.) به اوج خود رسید. روزبهان، بنای طریقت خویش را در تصوف بر عشق نهاد و این موضوع در عرفان وی بسیار برجسته و چشمگیر است؛ به گونه­ای كه در تمامی آثاری كه از او برجای مانده، خصوصاً تفسیر عرفانی عرایس البیان، تأثیر نگاه عاشقانه او كاملاً مشهود است. تفسیر عرفانی عرایس البیان، با عباراتی ادبی دارای صبغه عرفانی در پی كشف معانی باطنی آیات قرآن است. این تفسیر كه متأثر از تعمق ژرف روزبهان در باب كلام وحی است، بازتاب دهنده اندیشه­های ناب او در باب عشق به حق و طریق وصول به آن است. در این بررسی می‌كوشیم جایگاه عشق را در این كتاب بازنماییم.

From the second A.H. century, the subject of love was proposed by mystics like Rābia al-Adawiyya, and in the next centuries, despite opposing some of Islamic jurists and people of Hadith, continued to develop and reached to its peak in the thoughts of mystics like Ruzbihan Baqli (1128-1209). Ruzbihan founded his school of thought based on the concept of love; the approach which is prominent and impressive in all of his works, especially Arāis al-bayān (Brides of Elucidation). This mystical commentary tries to discover the mystical ideas of Quran. It reveals the deep contemplations of Ruzbihan about the divine revelation, and reflects his pure thoughts about love to God and the ways of reaching it. In the present article, we try to show the place of love in Arāis al-bayān.