ارزيابي توان رقابتي كنجد (L. Sesamum indicum) و ماش (Vigna radiata L.) در دو بوم نظام تك‌كشتي و كشت مخلوط

Competitiveness of sesame and mung bean crops in both monocropping and intercropping systems

به منظور مطالعه پتانسيل توليد و توان رقابتي گياهان كنجد (L. Sesamum indicum) و ماش (Vigna radiata L.)، آزمايشي در مزرعه‏ تحقيقاتي دانشكده‏ كشاورزي دانشگاه شهيد چمران اهواز در تابستان 1391 اجرا شد. طرح آزمايشي به صورت كرت‏هاي يك‌بار خرد شده در قالب بلوك‏هاي كامل تصادفي و با سه تكرار بود. تيمار اصلي شامل دو آرايش كشت (فواصل بين رديف 50 و 75 سانتي‏متر) بود. عامل فرعي نسبت‏هاي مختلف تراكمي گياهان در پنج سطح (شامل نسبت صفر، 25، 50، 75 و100% تراكم بوته) بود. خصوصيات عملكرد و واكنش رقابتي گياهان در الگوي كشت بررسي شد. اين آزمايش نشان داد كه بيش‏ترين عملكرد دانه در نسبت تراكمي 50+50% بدون تاثير معني‏دار افزايش فاصله رديف از 50 به 75 سانتي‏متر به دست آمد (به ترتيب 05/2 و 2 تن در هكتار). در بيشتر تيمارها عملكرد دانه‏ كنجد بيش‏تر از ماش بود. با افزايش نسبت تراكمي هر يك از گياهان، عملكرد دانه‏ هر يك از آن‏ها نيز بهبود يافت. افزايش فواصل بين رديف، شاخص برداشت مخلوط را بهبود داد (از 6/26 به 8/32 درصد) كه در اكثر حالات به علت افزايش عملكرد دانه و كاهش عملكرد بيولوژيك بود. مقدار شاخص نسبت برابري زمين در كليه‏ الگوهاي مخلوط بيش‏تر از يك بود كه بيانگر برتري كشت مخلوط دو گياه نسبت به تك‌كشتي است. نتايج تيمارها نشان داد كه گياه كنجد توان رقابتي بيش‏تري نسبت به ماش داشت. لذا در تيمار‏هايي كه بيش‏ترين عملكرد مخلوط را دارا بودند، كنجد گونه‏ غالب مخلوط بود.

1- Ali, M.O., Alam, M.J., Alam, M.S., Islam, M.S., Islam, M.A., and Shahin-Uz-Zaman, M. 2007. Study of mixed cropping mung bean with sesame at different seeding rates. International Journal of Sustainable Crop Production 2(5): 74-77. 2- Aynehband, A., and Behrooz, M. 2011. Evaluation of cereal-legume and cereal-pseudocereal intercropping systems through forage productivity and competition ability. American-Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Sciences 10(4): 675-683. 3- Aynehband, A., Behrooz, M., and Afshar, A.H. 2010. Study of intercropping agroecosystem productivity influenced by different crops and planting ratios. American-Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Sciences 7(2): 163-169. 4- Banik, P., Sasmal, T., Ghosal, P.K., and Bagchi, D.K. 2000. Evaluation of mustard (Brassica campestris var. Toria) and legume intercropping under 1:1 and 2:1 row-replacement series systems. Journal of Agronomy and Crop Science 185: 9-14. 5- Bhatti, I.H., Ahmad, R., Jabbar, A., Virk, Z.A., and Aslam, M. 2008. Agro-Economic performance of mung bean intercropped in sesame under different planting patterns. Pakistan Journal of Agricultural Science 45(3): 25-28. 6- Dhima, K.V., Lithourgidis, A.S., Vasilakoglou, I.B., and Dordas, C.A. 2007. Competition indices of common vetch and cereal intercrops in two seeding ratio. Field Crops Research 100: 249-256. 7- Ghosh, P.K. 2004. Growth, yield, competition and economics of groundnut/cereal fodder intercropping systems in the semi-arid tropics of India. Field Crops Research 88: 227-237. 8- Hauggaard-Nielsen, H., and Jensen, E.S. 2001. Evaluation pea and barley cultivars for complementarily in intercropping at different levels of soil N availability. Field Crops Research 72: 185-196. 9- Koocheki, A., Lalehgani, B., and Najibnia, S. 2009. Evaluation of productivity in bean and corn intercropping. Iranian Journal of Field Crop Research 7(2): 605-614. (In Persian with English Summary) 10- Oroka, F.O., and Omoregie, A.U. 2007. Competition in rice-cowpea intercrops as affected by nitrogen fertilization and plant population. Scientia Agricola (Piracicaba, Braz) 64: 621-629. 11- Oseni, T.O. 2010. Evaluation of Sorghum-Cowpea Intercrop Productivity in Savanna Agro-ecology using Competition Indices. Journal of Agricultural Science 2(3): 229-234. 12- Pouramir, F., Nassiri Mahallati, M., Koocheki, A., and Ghorbani, R. 2010. Evaluation the effect of different planting ratios on yield and yield components of intercropping sesame and chickpea in additive series. Iranian Journal of Field Crops Research 8(3): 393-402. (In Persian with English Summary) 13- Sobkowicz, P. 2006. Competition between triticale (Triticosecale Witt.) and field beans (Vicia faba var. minor L.) in additive intercrops. Plant, Soil and Environment 2: 47-54. 14- Wahla, I.H., Ahmad, R., Ehsanullah, Ahmad, A., and Jabbar, A. 2009. Competitive function of components crops in some barley based intercropping systems. International Journal of Agriculture and Biology 11: 69-72. 15- Yilmaz, F., Atak, M., and Erayman, M. 2008. Identification of advantages of maize-legume intercropping over solitary cropping through competition indices in the East Mediterranean region. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 32: 111-119. 16- Zhang, F., and Li, L. 2003. Using competitive and facilitative interactions in intercropping systems enhances crops productivity and nutrient-use efficiency. Plant and Soil 248: 305-312.