روش كيفي در علوم اجتماعي و علوم رفتاري

روش كيفي يا تفسيري يا توصيفي يا ژرف‌نگر، با وجود قدمت تاريخي‌اش پس از سال‌ها خاموشي، در دو دهه اخير در علوم اجتماعي و علوم رفتاري از اقبال خوبي برخوردار شده است. اين روش، با فرضيه ساختارمند آغاز نشده، يعني فرضيه آزمايي از اصول آن نيست. هم‌چنين آزمايش تستي را دنبال نمي‌كند و قصد اجراي نظريه‌اي را نداشته، بلكه بعد از جمع‌آوري اطلاعات، در تحليل‌ها از نظريه‌ها استفاده مي‌كند. اعداد در آن نقش ويژه‌اي ندارند و در مقابل تفسير و تحليل عميق داده‌ها نقش مهمي را ايفا مي‌كنند. در صورت خوب انجام يافتن يك تحقيق به روش كيفي، آن تحقيق مي‌تواند به تبيين نظريه‌اي جديد منتهي شود. رشته‌هاي مختلفي چون: روان‌شناسي، روان‌كاوي، روان‌شناسي اجتماعي، جامعه‌شناسي و انسان‌شناسي (يا مردم‌شناسي)، عرصه استفاده از روش كيفي هستند. مردم‌نگاري، مشاهده، پژوهش در عمل، زندگي‌نامه، مصاحبه و بررسي اسناد نيز از ابزارهاي رايج جمع‌آوري اطلاعات در روش كيفي مي‌باشند. هدف اين مقاله معرفي روش‌هاي قابل اجرا و رايج در تحقيق كيفي است.