تطبيق پير مغان ديوان حافظ با كهن‌الگوي پير خردمند يونگ

Pire Moghan and Jungʹs Archetype of Wise Old Man: A Comparative Study

شعر حافظ كه آینه دنیای خیال‌انگیز و رازآلود وی است، به دلیل پیچیدگی‌های معنایی و هنرورزی‌های زبانی، همواره از متون باز و تفسیرپذیر به شمار آمده و درباره آن از منظرهای گوناگون سخن رفته است. نقد كهن‌الگویی آثار ادبی از فروع نقدهای روان‌شناختی است كه در دهه‌های اخیر همچون مطالعات میان‌رشته‌ای دیگر رونق و روایی یافته است. این نقد كه به بررسی مضامین و تصاویر كهن‌الگویی در نهاد انسان‌ها می‌پردازد، راه را برای ژرف‌كاوی‌های بعدی آثار ادبی می‌گشاید و نشان‌دهندة جهانی‌بودن پیام انسانی و احساسات شاعران هنروری همچون حافظ است. در این پژوهش با دید مكتب روان‌كاوی یونگ و از منظر كهن‌الگویی به جهان شعری حافظ نگریسته شده و به شخصیت پررنگ و تكرار شونده پیر در دیوان او پرداخته شده است؛ بررسی مقایسه‌ای چهره پیرمغان با كهن‌الگوی پیر خردمند یونگ، نشان‌دهندة شباهت بسیار و یا حتی انطباق كامل وی با آن تصویر كهن است.

Pire Moghan (Magian spiritual teacher) is a central character in Divan-e Hafez. The present article, based on Jung’s psychoanalysis theory and his archetypes, tries to study the character of Pire Moghan in the poems of Hafez and show that this character is in many ways similar to Jungian archetype, the character of the wise old man, and can be compared with him.